Geri Git   Frmsinsi.net - Hakkında Bilgi - Nedir > Genel Kültür & Serbest Forum > FrmSinsi Ansiklopedisi

Yeni Konu Gönder Yanıtla
 
Konu Araçları
açıklamalı, deyimler, sözlüğü

Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #1
Şengül Şirin
Varsayılan

Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Deyimlerin Özü:
-Genellikle gerçek anlamından sıyrılarak başka bir anlama bürünürler:
“Dilinde tüy bitmek”, “El ağzı ile kuş tutmak” gibi

-Kimi deyimlerde, asıl anlamlarından tamamıyla sıyrılmazlar Yerine göre asıl anlamından da alınabilir, daha başka bir anlama da gelebilir Bunu cümle içindeki kullanılış şeklinden anlarız
Örneğin “Baltayı taşa vurmak” deyimiyle ilgili olarak: Gerçekten de bir balta taşa vurulabilir; bu söz asıl anlamından ayrı olarak “ağzından dokunaklı, incitici bir laf kaçırmak” gibi mecazlı bir anlama da gelebilir Bunu cümle içinde sözlerin gelişinden anlarız
“Kırk yıllık oduncu, baltasını taşa vurmasın mı?”
“Kendini bilmezin biri baltayı öyle bir taşa vurdu ki
“Baltayı taşa vurmak” deyimi, birinci cümlede gerçek; ikinci cümlede ise mecazi anlamında kullanılmıştır

-Kimi deyimler de, sadece kendi sözlük anlamlarında (gerçek, asıl anlamında) kullanılır, başka bir anlam taşımazlar
Örnek: “Hem suçlu hem güçlü
“İyiye iyi, kötüye kötü demek

Sözdizimi:

-Deyimler, sözdizimi bakımından üç grupta ele alınabilir:
1) Sonları bir mastarla (-mak/-mek) biten deyimler:
İğne ile kuyu kazmak
Çam devirmek
2) Cümle şekline deyimler:
Ağzını bıçak açmıyor
Kaleminden kan damlıyor
Dostlar alışverişte görsün
3) Yukarıdaki iki türe de girmeyen, daha çok birleşik sözcüklere benzeyen deyimler:
İlk gözağrısı Bağrı yanık
Kaşla göz arasında Bir içim su

Kalıpların Özelliği:

-Deyimler kalıplaşmış sözlerdir Şekli, sözdizimi, sözcükleri değiştirilemez Örneğin, “Yok devenin başı” deyimi “Devenin başı yok” biçimine sokulamaz Yine “Kırdığı ceviz kırkı geçti” yerine, bir sözcüğü değiştirilerek “kırdığı fındık kırkı geçti” denilemez

-Deyimler kalıplaşmış olmakla beraber, bazı deyimlerin kalıpları büsbütün donmuş sayılmaz Sonları bir mastarla bağlananlarla, cümle biçiminde olan bazı deyimler, birleşik fiiller gibi çekilebilir Çekimi göre de zamirleri değişir, sözcükleri değişmez Örneğin, “gözden düşmek” deyimi: “Gözden düştüm, gözden düştün, gözden düştü; gözden düştük, gözden düştünüz, gözden düştüler” şeklinde çekilir
Kalıpları büsbütün donmuş sayılan ya da tarihi bir anekdota bağlı bulunan deyimler kesinlikle çekime gelmez; “eski çamlar bardak oldu” gibi

-Çoğunlukla fiil olarak (mslvakit almak) görülen deyimler, zaman zaman sıfat (msl Kabak kafalı), zarf (mslöğle üzeri) biçimlerinde; bazen de soru cümlesi (mslne dese beğenirsin?) ve ünlem cümlesi (msl Vay anam vay) biçimlerinde görünürler

Deyimlerin Başka Verimlerle İlişkileri:
-Deyimler, çok kez, başka türlü halk verimlerine ve daha başka anlatım araçlarına karıştırılır; atasözlerine, birleşik sözcüklere, Türkçe terimlere ve argo denilen sözlere
Bir karşılaştırma yapacak olursak:
Atasözleri, az sözcükle çok şey anlatan özlü sözlerdir Anlattıkları denenmiş, doğruluğuna inanılmış düstur (genel kural, kaide) niteliğindedirler

Deyimler ise, kalıplaşmış anlatım araçlarıdır Cümle şeklinde olanlar bile bir anlam bütünlüğü taşımaz Asıl anlamlarını içinde bulundukları cümleden alırlar; aldıkları anlam da değişmez bir kural niteliğinde değildir Örneğin:
Denize düşen yılana sarılır (Atasözü)
Dört yanı deniz kesildi (Deyim)
Her iki sözde bir çaresizliği belirtiyor Ancak birinci söz inanılmış, benimsenmiş bir düşünce, değişmez bir kural İkinci söz ise, bir anlam bütünlüğü taşımıyor Ancak şöyle bir cümle içinde: “Varını yoğunu kaybedince dört yanı deniz kesildi, tutunacak bir dal bulamadı” denilirse, bir çaresizlik anlamı ortaya çıkıyor ama, bu da değişmez bir kaide değil; varını yoğunu kaybeden herkesin dört yanı deniz kesilmez ki Tutunacak bir el, tutunacak bir dal bulanlar da olur O halde bu bir deyimdir

Deyimleri öteki anlatım araçlarından da ayırabiliriz:
Deyimler, terimlere benzer Terimler, anlamları daraltılmış bilimsel sözlerdir Deyimler ise, anlamları genişletilmiş mecazlı sözlerdir ve en az iki sözcükten meydana gelirler
Deyimler argoya da benzemez Argo (bkz), halkın geneli tarafından kullanılmayan, yalnızca belli çevrelerin kullandıkları, genel dilden ayrı, bir çeşit külhanbeyi ağzıdır Deyimler ise, toplumun geneline mal olmuş, halk yapısı söz gruplarıdır
Bu bakımdan: Diktörgen terimdir; cızlamı çekmek argodur; deyim değildir

Aba altından değnek göstermek: Sakin, yumuşak görünmekle birlikte karşısındakini gizliden gizliye korkutmak"Sakın onlara aba altından değnek göstermeye kalkma, yoksa kaçırırsın"


Abacı, kebeci, ara yerde sen neci?: "Tamam, ilgililer bu işe karışabilirler, ama sen neci oluyorsun" anlamında kullanılır

Abayı yakmak: Gönül verip âşık olmak, tutulmak"Türkmen kızına abayı yakalı beri, sazı elinden düşürmez oldu"

Abbas yolcu: 1 Yola çıkmaya kesin kararlı"Abbas yolcu! Daha fazla oyalamayın" 2 Ölmek üzere (olan) "Komaya girdi, abbas yolcu mu ne?"

Abesle iştigal etmek: Yersiz, yararsız, boş ve anlamsız şeylerle vakit geçirmek"Şu yaşa geldin, ama abesle iştigal etmekten vazgeçmedin"

Abuk sabuk konuşmak: Düşünmeden, birbiriyle ilgisi olmayan, tutarsız, saçma sapan söz söylemek "Yeter artık, abuk sabuk konuşmalarına daha fazla dayanamayacağım"

Abur cubur: Yararlı olup olmadığı düşünülmeksizin rast gele yenen, yemek yerini tutmayan yiyecekler"Ne diye çocukların karnını abur cuburla doyuruyorsun?"

Aceleye getirmek (dara getirmek): 1 Bir işi gerektiği gibi yapmayıp, zaman darlığından yararlanarak birini aldatmak "Tezgâhtar aceleye getirerek gömleğin defolusunu vermiş"2 Zaman darlığı sebebiyle gereken özeni göstermemek "Yazın hiç de güzel değil, aceleye getirmişsin"

Acemi çaylak: Toy, tecrübesiz, beceriksiz "Acemi çaylağa bak hele! Sen mi tamir edeceksin o saati?"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #2
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Acı çekmek (duymak): 1 Ağrı, sızı duymak "Kazadan sonra çok acı çekti" 2 Üzülmek, üzüntü içinde kalmak"Eşini kaybedeli on yıl oldu ama o hâlâ acı çekiyor"

Acısı içine (yüreğine) çökmek (işlemek): Bir şeyin verdiği acı, üzüntü benliğinde derin iz bırakmak"Elindeki tek evi de yanıp kül olunca acısı yüreğine işledi"

Acısını çekmek: Yapılan yanlış bir işin doğurduğu sıkıntı ve üzüntüyü yaşamak"Kestiğim o ağacın hâlâ acısını çekiyorum"

Acısını çıkarmak: 1 Acılığını yok etmek"Yağda kavurarak acısını aldı"2 Önceden uğradığı maddî ve manevî zararı sonradan gidermek 3 Öç almak"Bir gün bana yaptıklarının acısını senden çıkaracağım"

Acı soğuk: Keskin, hoşa gitmeyen, çok üşütücü soğuk"Acı soğuk insanın iliklerine işliyordu"

Acı söz: İnsanın gönlünü inciten, onuruna dokunan ağır söz"Bu acı sözlerine kim katlanır sanıyorsun?"


Aç acına: Aç olarak, hiçbir şey yemeden"Bu iş aç acına yapılmaz"

Açığa çıkarılmak (alınmak): İşinden çıkarılmak, görevine son verilmek"İşe üç gün geç geldi diye açığa alındı"

Açığa vurmak: Gizli, saklı bir şeyi herkese duyurmak, ortaya çıkarmak"Yıllardır içinde sakladığı sırrı mahkemede açığa vurdu"

Açığı çıkmak: Saklamakla görevli bulunduğu para, eşya veya başka bir şeyin sayım sonucu eksik olduğu anlaşılmak"Kasiyerin salı günü akşamı on bin lira açığı çıktı"

Açığını bulmak: Herhangi bir işteki eksiği, hileyi veya zararı ortaya çıkarmak"Hemen her yazısında bir açığını bulmak mümkün"

Açık alınla: Başarı, şeref, övünç ve dürüstlükle"Hemen her işten açık alınla çıkar onlar"

Açık bono vermek: Bir kimseye sınırsız, istediği gibi davranma yetkisi tanımak

Açık fikirli: Olayları, gelişmeleri, yenilikleri iyi anlayıp gereği gibi karşılayan; düşündüğünü olduğu gibi söyleyebilen kimse"Bu toplumun açık fikirli insanlara duyduğu ihtiyaç, bugün daha fazladır"

Açık kalpli (yürekli): Samimî, içi temiz, içi dışı bir olan kimse"Komşumuz kadar açık kalpli bir adam görmedim"

Açık kapı bırakmak: Gerektiğinde bir konuya yeniden dönebilme imkânı bırakmak, kesip atmamak, ileriyi düşünerek ılımlı davranmak"Bu kadar kesin konuşmayalım, açık kapı bırakalım da iyi düşünebilme fırsatları olsun"

Açık konuşmak: Gerçeği sakınmadan, çekinmeden söylemek"Daima açık konuşan insanları severim"

Açık saçık: Göreneğe, terbiyeye aykırı derecede açık (söz, davranış, elbise)"Açık saçık fıkralar anlatmaya utanmıyor musunuz?"

Açık seçik: Çok açık, çok belirgin, ayrıntılarına kadar görülebilen"Daha açık seçik konuş da anlayalım ne demek istediğini"

Açıkta kalmak (olmak): 1 İş ve görev bulamamak 2 Yersiz yurtsuz kalmak 3 kimilerinin elde ettikleri bir yarardan mahrum olmak"Çoluk çocuk açıkta kaldılar fabrika kapanınca"

Açıktan kazanmak: Ortaya hiçbir emek ve sermaye koymadan gelir elde etmek, para kazanmak"Günümüz insanı açıktan kazanmayı bir kural hâline getirdi"

Açık vermek: 1 Geliri, giderini karşılamamak"Maaşımız yetmeyecek bu ay, galiba açık vereceğiz"2 Ortaya çıkmaması gereken şeyi farkında olmadan belli etmek"Dikkat et de düşmanlarına açık verme"

Açlıktan nefesi kokmak: 1 Çok fazla yoksulluk içinde bulunmak"Dün açlıktan nefesim kokuyordu ama bugün çok şükür karnım tok"2 Uzun zaman bir şey yemediği anlaşılmak

Açmaza düşmek: İçinden çıkılması oldukça güç bir durumda kalmak "Beni bu açmazdan ancak çocuklarım kurtarır"

Aç susuz kalmak: Çok yoksul bir duruma düşmek, fakirlikten yaşayamaz hâle gelmek"Afrika kıtasının pek çok insanı aç susuz kalmış durumda"

Adama dönmek: Hoşa giden bir duruma gelmek, düzelmek"Kapılar, pencereler boyanınca ev adama döndü"

Adamdan saymak: Değeri olmadığı hâlde bir kimseye kıymet vermek, saygı duymak "Seni adamdan saydım diye mi naz yapıyorsun?"

Adam etmek: 1 Eğitmek, yetiştirmek, belli bir seviyeye getirmek"Sen uğraş, didin, adam et, o da sırt çevirsin sana"2 Tamir edip kullanılır hâle getirmek, bir yeri düzene sokmak"Bu arabayı eninde sonunda adam edeceğim"

Adam evladı: İyi bir ailenin iyi yetiştirilmiş; özü, sözü doğru çocuğu"Bu iyiliği ancak bir adam evladı yapabilirdi"

Adam içine çıkmak: Topluluğa karışmak, eşe dosta gitmek, değerli insanların bulunduğu yerlerde olmak ve onlarla görüşmek"Adam içine çıkmayalı uzun zaman oldu"

Adam olmak: 1 Yetişip büyümek, gelişmek, iş güç sahibi olmak"Umarım o da bir gün adamolur"2 Onarılıp işe yarar hâle gelmek

Adam (insan) sarrafı: Tecrübesi sayesinde insanların iyisini kötüsünü çabuk anlayacak duruma gelmiş kimse "Sen üzülme, baban insan sarrafıdır, onun ne mal olduğunu kolayca anlar"

Adam sen de (adaaaam!): Bir işin önemli olmadığını, aldırılmaması gerektiğini anlatmak için söylenir"Adam sen de, o katılmazsa katılmasın, biz birlikte oynarız"

Adam sırasına geçmek (girmek): Toplumda kendisine daha önce değer verilmezken, artık kendisine önem ve değer verilir olmak"Biliyorum, seni de adam sırasına geçiren paran oldu"

A`dan Z`ye kadar: Bütünüyle, baştan aşağı"Bu sınıfın düzeni a`dan z`ye kadar bozuk"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #3
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Adı batmak: Adı anılmaz olmak, unutulmak, sözü edilmez olmak "Hatırlatmayın, adı batsın o adamın!"

Adı çıkmak: Kötü bir şöhret kazanmak"Bir kere adı çıkmış, ne yapsa fayda etmiyor, kimse dinlemiyor onu"

Adı kalmak: Bir kimse veya şey ortadan kalktıktan, öldükten sonra adı dillerde dolaşır olmak"Birkaç yıl sonra İstanbul`da doğal güzelliklerin sadece adı kalacak"

Adı karışmak: İyi karşılanmayan bir olayla ilgisinin bulunduğu, o olaya karıştığı söylenmek"Soygun işine Ali`nin de adının karıştığı söyleniyor Doğru mu?"

Adım atmamak: Kesinlikle gitmemek, uğramamak, aramamak "Bir daha o eve adım atmamaya yeminliyim"

Adını anmamak: Bir şeyden, bir kimseden hiç söz etmemek; unutmuş görünmek"Evi terk eden oğlunun adını anmamakta sonuna kadar kararlı"

Adını koymak: 1 İsim vermek "Yeni doğan çocuğun adını Ali koydular"2 Bir şeyin karşılığını veya fiyatını kararlaştırmak"Önce adını koyalım da ona göre hareket edelim"

Adını vermek: 1 Birinin adını bildirmek 2 Biri tarafından salık verildiğini gönderildiği kimseye söylemek "Benim adımı ver ki işlerin çabuk görülsün"

Aforoz etmek: 1 Kilise birliğinden çıkarmak 2 Birini yakını olmaktan çıkarmak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak, ilişkileri tamamen koparmak"Bütün köylü onu aforoz etmekte kararlı"

Ağır aksak: Pek yavaş olarak, düzgün olmayarak"Her zaman işleri ağır aksak yapıyorsunuz"

Ağır basmak: 1 Ağırlığı fazla gelmek 2 Bir işte etkili olmak, gücü üstün gelmek, istediğini yaptırmak"Politik gücü ağır basınca ihaleyi kazandı"

Ağır başlı: Ciddî, olgun, hareketlerinde ölçülü, işlerini düşüne taşına yapan kimse"Ağır başlı olmak insana üstün meziyetler kazandırır"

Ağırdan almak: Bir işi yapmakta acele etmemek, yavaş davranmak, isteksiz görünmek"Hiç sebep yokken işi ağırdan almanı bir türlü anlamıyorum"

Ağır elli: 1 Oldukça yavaş iş yapan, çabuk yapmayan 2 Vurduğu zaman çok acıtıp can yakan"Adamın eli amma da ağırmış, ense köküm hâlâ ağrıyor"

Ağır gelmek: 1 Ağrına gitmek, onuruna dokunmak"Haketmediğim şu sözler öylesine ağırgeldi ki bana"2 yapılması güç gelmek"Bu yaştan sonra inşaat işlerinde çalışmak artık ağır geliyor benim gibi ihtiyara"

Ağır hastalık: Sonu ölümle neticelenebilecek gibi olan tehlikeli hastalık"Ağır hastalık geçirdiği için bir türlü kendini toplayamadı ve zayıf kaldı"

Ağır söz: Kişinin gönlünü inciten, gücüne giden, onuruna dokunan, dayanılması güç söz"Söylediğin ağır sözler çocukları çok incitti"

Ağız aramak (veya yoklamak): Öğrenilmek istenilen şeyi söyletecek yolda dil kullanmak"Ağzını ara bakalım o konuda bir şey biliyor mu?"

Ağız (söz) birliği etmek: Daha önce bir konuda anlaşarak aynı şeyi yapmak ya da söylemek"Ağız birliği etmeli, hep birlikte savunmalıyız kendimizi"

Ağızdan laf (söz) çekme(çalmak): Bir kişinin bildiği şeyleri ustalıklı konuşmalarda ona sezdirmeden öğrenmek "Boşuna uğraşma, ağzından laf çekemezsin onun"

Ağızda sakız gibi çiğnemek: Bir düşünceyi, bir sözü tekrar edip durmak"Dolap da dolap! Artık ağzında sakız gibi çiğneyip durma şu sözü!"

Ağız değiştirmek: Daha önce söylediğinin tersini söylemeye başlamak"Babasını görünce korkusundan ağız değiştirdi"

Ağız, dil vermemek: 1 Söz söyleyemeyecek kadar hasta olmak 2 Herhangi bir sebeple hiç konuşmamak, susmak"Kurşuna dizilmeyi göze aldılar ama ağız, dil vermediler"

Ağız eğmek: Yalvarmak, hiç de lâyık olmayan birine yüz suyu dökmek "Ölürüm de ağız eğmem o adama!"

Ağız kalabalığı: Birbirini tutmayan, gereksiz, konu dışı sözler"Asıl meseleyi ağız kalabalığı ile ört bas edip kaçamazsın!"

Ağız kalabalığına getirmek: Birini gereksiz sözler söyleyip çok konuşmak yolu ile şaşırtmak, dikkatini dağıtıp aldatmak"Ağız kalabalığına getirip yok pahasına aldı malları"

Ağız kavafı: Karşısındakini ikna etmek için diller döken, çok konuşan, gerekli gereksiz söz söyleyen kimse"İğreniyorum şunun gibi ağız kavafı heriflerden"

Ağız yapmak: Birini aldatma, yanıltma, oyalama amacıyla duygularını, düşüncelerini olduğundan başka türlü gösterecek biçimde konuşmak"Ne ağız yapıp duruyorsun, gerçeği söylesene!"

Ağzı açık ayran delisi: Yeni gördüğü her şeye alık alık bakan, anlamsız bir hayranlıkla seyredip şaşıran"Haydi yürü, ağzı açık ayran delisi gibi ne bakıp duruyorsun vitrine"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #4
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Ağzı (bir karış) açık kalmak: Çok şaşırmak, şaşakalmak "Onca seneden sonra sevdiği arkadaşını birden karşısından görünce ağzı açık kaldı"

Ağzı kalabalık: Çok ve manasız, saçma sapan, tutarsız sözler söyleyen"Ağzı kalabalık insanlara tahammül etmek çok güç bir iş"

Ağzı kulaklarına varmak: Çok sevinmek, sevindiği her hâlinden belli olmak "Takdirname eline verilince sevincinden ağzı kulaklarına vardı"

Ağzı laf yapmak: Güzel, inandırıcı söz söyleme yeteneği olmak"Politikacı mı olacaksın, ağzın laf da yapmalı"

Ağzına (veya ağzının içine) bakmak: 1 Ne diyeceğini beklemek 2 Onun sözüne göre hareket etmek"İyi, yemek için de onun ağzına bak bari!"

Ağzına baktırmak: Etkili, güzel konuşarak kendini zevk ile dinletmek, dinleyenleri kendisine hayran etmek"O, ağzına baktırmasını bilen ender hatiplerdendi"

Ağzına bir parmak bal çalmak: Amacına ulaşmak için birini tatlı sözlerle bir süre oyalamak, kandırmak; umut verip ikna ederek işini yaptırmak"Öyle bir insan ki ağzına bir parmak bal çal, sonra her istediğini yaptır"

Ağzına girmek: Dinlenirken konuşana doğru oldukça fazla yaklaşmak"Çocuklar, masal anlatan dedenin, neredeyse ağzına gireceklerdi"

Ağzına lâyık: Bir yiyeceğin tadı anlatılırken kullanılır, çok lezzetli yiyecek anlamında"Haydi durma, uzan, tam ağzına lâyık bir tatlı!"

Ağzında bakla ıslanmamak: Sır saklamayı becerememek, sırrı hemen açığa vurmak"Ağzında bakla ıslanmayan bu adama nasıl oluyor da açılıyorsun?"

Ağzında gevelemek: Açık olarak söylememek, belirli konuşmamak"Lütfen lafı ağzında geveleme de ne söyleyeceksen söyle, çok işim var"

Ağzından bal akmak: Çok tatlı, hoşa gider biçimde konuşmak"Konuş, konuş hele; ağzından bal akıyor"

Ağzından çıkanı kulağı işitmemek: Sözlerini tartmadan, düşünmeden, öfke içinde, nere varacağını hesaplamadan konuşmak"İyice çıldırmış olmalısın Çünkü ağzından çıkanı kulağın duymuyor"

Ağzından düşürmemek: Bir kimseden veya bir şeyden her zaman söz etmek"Ölünceye kadar torunu Esma`nın adını ağzından düşürmedi"

Ağzından girip burnundan çıkmak: Çeşitli yollara başvurarak birini bir şeye razı etmek; veya kandırmak"Ağzından girip burnundan çıktı ve ondan para koparmayı başardı"

Ağzından kaçırmak: Söylemek istemediği bir şeyi, boş bulunup söyleyivermek"Dikkatli ol, lafı ağzından kaçırıp da gideceğimiz yeri söyleme"

Ağzından laf almak (çekmek): Bir kimseyi değişik yollarla ve ustalıkla konuşturup birtakım gizli şeyleri öğrenmek"Boşuna uğraşma, ağzımdan laf alamazsın"

Ağzından yel alsın: Olumsuz, kötü şeylerden bahsedenlere karşı "ağzını hayra aç" anlamında söylenir"Bugün kötü şeyler mi bekliyorsun? Ağzından yel alsın, o ne biçim beklenti?"

Ağzını açıp gözünü yummak: Kızgınlık ile sonunu düşünmeden ağzına gelen kötü sözleri söylemek, karşısındakine hakaret etmek"Eve geç gelen kızına ağzını açıp gözünü yumdu"

Ağzını aramak: Karşısındakini kurnazca konuşturarak ağzından söz almak, istediğini öğrenmek"Şunun ağzını ara da bahçeyi satıp satmayacağını öğren"

Ağzını bıçak açmamak: Kırgınlıktan, üzüntüden ya da herhangi bir sebepten ötürü söz söyleyecek durumda olmamak"Boşuna uğraşma, evin yanışına öyle üzülmüş ki ağzını bıçak açmıyor"

Ağzını havaya (poyraza) açmak: Umduğunu elde edememek, fırsatı kaçırdıktan sonra boş yere beklemek"Evi o zaman alacaktın, artık geçti, bundan sonra ağzını havaya aç"

Ağzını kapamak: 1 Susmak 2 Çıkarının elden gideceğini düşünerek birinin konuşmasını önlemek"Ağzını kapatamazsak konuşup bizi elâleme rezil edecek"

Ağzının içine bakmak: Konuşan bir kimseyi seve seve ve dikkatlice dinlemek"Konuşması onları öyle sarmıştı ki ağzının içine bakıyorlardı"

Ağzının kokusunu çekmek: Bir kimsenin dayanılmaz, çekilmez tutum ve davranışlarına katlanmak"Yeter artık, daha fazla senin ağız kokunu çekemem"

Ağzını öpeyim (seveyim): Sevindirici bir söz söyleyene "ne güzel, hoş söyledin" anlamında kullanılır

Ağzının payını vermek: Sert söz ve davranışlarla karşılık vererek bir kimseyi yaptığına pişman etmek"Demek öyle, ben de senin ağzının payını vermezsem bana da Hasan demesinler!"

Ağzının suyu akmak: Çok beğenip isteyecek duruma gelmek, imrenmek"Vitrindeki kızarmış tavuğu görünce ağzımın suyu aktı"

Ağzının tadı kaçmak: Rahatı kaçmak, huzurunu kaybetmek, bir kimsenin kurulu dirliği, düzenliği bozulmak"Şu vızır vızır işleyen yol burdan geçince ağzımızın tadı kaçtı"

Ağzının tadını bilmek: 1 Güzel yemeklerden anlamak 2 Bir şeyin güzelini, iyisini bilmek, anlamak"Şunlardaki güzelliğe bak, ağzının tadını da biliyorsun hani"

Ağzı sulanmak: İmrenmek"Karpuzları ağzını şapırdatarak yemeye başlayınca benim de ağzım sulandı"

Ağzı süt kokmak: Çok genç, toy ve tecrübesiz olmak"Şu ağzı süt kokan mı yarışacak benimle"

Ağzı var dili yok: 1 Oldukça sessiz, sakin, kendi hâlinde 2 Konuşmayıp susan, derdini anlatmayan"Telâşlanma sakın, ağzı var dili yok o çocuğun, seni hiç üzmez"

Ağzıyla kuş tutsa: "Ne kadar çaba gösterse, ne yapsa da" anlamında kullanılır"Ağzıyla kuş da tutsa, artık bu eve adım atamaz"

Ah almak: Birinin bedduasını üstüne çekmek"Zalimliğine devam edersen daha çok kişinin ahını alacaksın"

Ahı çıkmak: Eziyete uğrayan bir kimsenin yaptığı bedduanın etkisini göstermesi

Ahı tutmak: Zulüm görenin bedduasının yerini bulup gerçekleşmesi"Ahım bir tutarsa dünyanın kaç bucak olduğunu görecek o"

Ahı yerde kalmamak: Yaptığı ilenme (beddua) er geç etkisini göstermek"Şunu iyi bil ki ey zalim, ahım yerde kalmayacak; yüz üstü sürüneceksin"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #5
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Ahkâm çıkarmak: Kendi düşüncelerine dayanarak birtakım yargılara varmak"Devletler ancak kuvvetli ordu ile ayakta dururlar diye ahkâm çıkardı"

Ahmak ıslatan: İnce ince yağan yağmur, çisenti"Böyle yürümeye devam edersek bu ahmak ıslatan iliklerimize işleyecek"

Ahret kardeşi: Dünya ve ahiret işlerinde birbirlerinden ayrılmayan kimseler; kan bağı olmaksızın manevî olarak kurulan kardeşlik

Ahrette on parmağı yakasında olmak: Haksızlığa uğrayışını bu dünyada önleyip hakkını alamayanın, öte dünyada (ahrette) kendisine sorumlu olan kimseden davacı olması"Hakkımı vermedin ama ahrette on parmağım yakanda olacaktır"

Akan sular durmak: Artık itiraz edilebilecek, karşı durulacak bir nokta kalmamak"Siz Mehmet Ağa`ya gidin, o devreye girdi mi akan sular durur, kolay anlaşırsınız"

Akıl defteri: Hatırlanıp yapılması gereken şeylerin yazıldığı küçük defter, muhtıra defteri, ajanda
Akıl etmek: Herhangi bir önlem ve çareyi zamanında düşünmek, vaktinde hatırlamak"Sular kesilecekti ama kovaları doldurmayı akıl edemedim"

Akıl hocası: 1 Birine yol gösteren, akıl öğreten kimse 2 Herkese akıl öğretmeye meraklı kimse"Lütfen akıl hocalığı yapmaya kalkma, biz işimizi senden iyi biliriz"

Akıl kârı olmamak: Akıllı, dengeli ve ölçülü bir kişinin yapacağı iş olmamak"Akıl kârımı şimdi senin yaptığın bu iş?"

Akıl kutusu (kumkuması): Çok zeki, akıllı kimse; bilgiç"Akıl kutusu mübarek, her meseleyi çözüyor"
Akıllara durgunluk vermek: Çok şaşılacak bir şey olmak"Bir görmeliydin o olayı, akıllara durgunluk verecek bir olaydı"

Akıllı uslu: Dengeli, yaramazlık etmeyen, ölçüsüz ve taşkın davranışlarda bulunmayan"Senin çocuk pek akıllı uslu görünüyor"

Akıl öğretmek (vermek): Herhangi bir konuda yol gösterip tavsiyede bulunmak, bilgi vermek"Sana akıl verecek bir adam da mı bulamadın?"

Akıl sır ermemek: Bir işin gizli yönlerini, niteliğini, asıl sebebini anlayamamak"Senin bu işi nasıl berbat ettiğine hâlâ akıl sır erdiremedim"

Akıntıya kürek çekmek: Olmayacak, gerçekleşmeyecek bir iş uğrunda boşuna çaba sarf etmek"Desene boşuna kürek çekmişiz, olmayacak bu iş"

Akla karayı seçmek: Bir işi başarmak uğrunda çok yorulmak, sonuca kadar çok zahmet çekmek"Seni buluncaya kadar akla karayı seçtim"

Aklı almamak: 1 Akla uygun gelmemek, inanılacak gibi olmamak 2 Anlamamak"Şu işleri bir türlü aklım almıyor"

Aklı başına gelmek: 1 Zarar gördüğü işlerden uslanıp akıllıca davranmak 2 Baygınlıktan ayılmak, kendine gelmek"Çabuk koşun, nihayet kendine geliyor!"

Aklı başından gitmek: 1 Çok korkudan veya çok sevinçten ne yapacağını şaşırmak 2 Kafası çok yorulmuş olduğundan iyi düşünememek"Annemi öyle evin ortasında baygın görünce aklım başımdan gitti"

Aklı başında olmamak: 1 İyi düşünebilir durumda olmamak 2 Bayılmak, kendisinden geçmek"Artık aklı başında olmamak onun işine geliyor sanki, böylece sorumluluktan kurtulacak, rahat edecek"

Aklı çıkmak: Titizlikle üzerinde durmak, çok korku geçirmek, çok korkmak"Elbisem yırtılacak diye aklı çıkıyor"

Aklı durmak: Şaşırmak, düşünemez bir hâle gelmek"Resmi öyle güzel yapmış ki görsen aklın durur"

Aklı karışmak: Ne yapacağını bilememek, bocalamak, şaşırmak"Dur hele, bir düşüneyim, söylediklerin aklımı karıştırdı"

Aklı kesmek: Bir şeyin olabileceğine, bir şeyi yapabileceğine inanmak"Seninle bu işi başarabileceğime pek de aklım kesmiyor"

Aklına düşmek: 1 Hatırlamak 2 Kafasında bir düşünce doğmak"Aklına düşen her şeyi yapmak zorunda mısın?"

Aklına esmek: Daha önce düşünmemiş olduğu şeyi birden yapmaya karar vermek"Birden aklına esti, kalkıp sahile indi"

Aklına gelen başına gelmek: Olmasından korktuğu şeyin zarar verici etkisine uğramak"Aklıma gelen başıma geldi, evi su bastı"

Aklına gelmek: 1 Hatırlamak 2 Bir şeyi yapmayı düşünmek, tasarlamak"Aklıma geldi, kalkıp babama gittim"

Aklına koymak: 1 Bir şeyi yapmaya kesin olarak karar vermek"Bu sene takıntısız sınıfımı geçmeyi aklıma koydum"2 Bir fikri başkasına aşılamak

Aklına (aklını) takmak: Bir şeyi devamlı olarak düşünmek, bir fikre sürekli olarak zihninde yer vermek ve zihni onunla meşgul etmek"Onu niçin kırdım, aklıma takıldı düşünüp duruyorum"

Aklına yer etmek: Uygun bulduğu bir düşünce kafasına yerleşmek"Onun sana söyledikleri aklına yer eder inşallah"

Aklından zoru olmak: Tutarsız, dengesiz, ölçüsüz, delice davranışlarda bulunmak"Bırak o bıçağı, aklından zorun mu var senin?"

Aklını almak: Çekiciliği, güzelliği ile büyülemek, etkisi altına almak"Kızın bir bakışı, aklını başından almaya yetti"

Aklını başına almak (toplamak, devşirmek): Mantıksız, ölçüsüz davranışlarda bulunmaktan kendini kurtararak akıllıca bir yola girmek"Aklını başına al, yoksa bu içki seni götürecek"

Aklını başından almak: Çok şaşırtmak, düşünemeyecek duruma getirmek"Gördüğü ev aklını başından aldı"

Aklını (bir şeyle) bozmak: 1 Sapıtmak, delirmek 2 Yalnızca ilgilendiği, üzerine düştüğü şeyle uğraşıp durmak, başka hiçbir mesele düşünmemek"Bizim çocuk sinema ile aklını bozdu"

Aklını çalmak (çelmek): 1 Kararından, niyetinden vazgeçirip başka bir yola sokmak 2 Baştan çıkarmak, ayartmak"Aklını çelip onu evlenmeye razı et"

Aklını peynir ekmekle yemek: Akılsızca, şaşkınca, delice işler yapmak"Misafirliğe böyle gidilir mi? Sen aklını peynir ekmekle mi yedin?"

Ak pak: 1 Tertemiz 2 Saçı sakalı ağarmış 3 Alımlı ve beyaz tenli"Ne kadar da ak pak bir çocuk"

Akşama sabaha: Neredeyse, pek yakında, kısa bir süre içinde"Konuklar akşama sabaha burada olurlar, sakın bir yere kaybolma!"

Akşamdan kavur, sabaha savur: Kazandığını günü gününe harcayan, har vurup harman savuran, savruk kimselerin durumunu anlatmak için kullanılır

Akşamı iple çekmek: Gecenin olmasını sabırsızlıkla beklemek"Ne güzel bir ziyaret olacak Akşamı iple çekiyorum"

Alacağına şahin, vereceğine karga: Alırken bütün gücünü kullanan ve kolaylık gösteren, kimsede parasını bırakmayan; verirken ise bin bir güçlük çıkaran, vereceğini geciktirmek için elinden geleni yapan kimse için kullanılır"Ne adamsın be! Alacağına şahin, vereceğine karga! Yazıklar olsun!"

Alacağı olsun: "Günün birinde ondan öcümü alırım" anlamında göz korkutmak için söylenir

Al aşağı etmek: Birini bulunduğu yerden, mevkiden indirmek"Ya, gördün mü, demek ki el oğlu adamı al aşağı ediyormuş bir çırpıda!"

Al birini vur birine (ötekine): Hepsi aynı, bir ayarda, hiçbiri işe yaramaz"Onlardan söz etme bana Al birini vur birine"

Alçak gönüllü olmak: Gurur ve kibre kapılmayıp kendini olduğundan daha aşağı düzeyde sayma, başkalarından yüksek görmeme durumu"İnsanı insan yapan vasıflardan biri de alçak gönüllü olmaktır"

Al gülüm ver gülüm: 1 Karşılıklı sevgi gösterisi 2 Çokluk uygun olmayan işlerde birbirinin çıkarını kollamak

Alı al, moru mor: Telâş veya yorgunluktan yüzü kıpkırmızı kesilmiş (olarak)"Uçağı kalkmak üzere olan babama alı al, moru mor bir şekilde yetişebildim"

Alıcı gözüyle bakmak: Çok dikkatli bakmak, inceden inceye gözden geçirmek"Mobilyaya ilk defa alıcı gözüyle baktı"

Alın teri dökmek: Zahmetli iş görüp çok emek vermek"Alın teri dökmeyenler, emeğin ne olduğunu bilemezler"

Ali Cengiz oyunu: "Kurnazca, haince aklı durduracak iş yapmak" anlamında kullanılır"Bana bir Ali Cengiz oyunu oynadılar ki sormayın gitsin"

Ali kıran baş kesen: Çok zorba, kaba kuvvetle hâkimiyet kuran"Mehmet, sınıfın Ali kıran baş kesini olmuştu"

Ali`nin külâhını Veli`ye, Veli`nin külâhını Ali`ye giydirmek: Kendi sermayesi olmadığı hâlde, birinden aldığını ötekine, ötekinden aldığını bir başkasına vererek işini yürütmek

Allah adamı: Hile, kötü bilmeyen; hak yol üzerinde olan, Allah`a ibadette kus dini bütün kimse"Allah adamı olmalısın dünya da, hem de ahrette iyilik görebilesin"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #6
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Allah`a emanet: Herhangi bir şeyi Yüce Allah`ın korumasına ve esirgemesine terk etmek"Seni Allah`a emanet ederek gidiyorum oğlum"

Allah Allah!: Daha çok şaşkınlık ve hayret hâllerini anlatır"Allah Allah! Nasıl oldu bu iş, aklım almıyor?"

Allah aratmasın: Yakınılacak bir durumda, bir şeyin hiç bulunmaması hâlindeki sıkıntı anında "Allah daha kötüsünü göstermesin" anlamında kullanılır

Allah aşkına: Yemin vermek veya yalvarmak için "Allah`ını seversen" anlamında şaşma, usanç bildirir"Allah aşkına şu işi bir daha yapma!"

Allah bilir: 1 Belli değil, Cenab-ı Hak`tan başka kimse bilmez"Allah bilir bu sırrın iç yüzünü"2 Bana öyle geliyor ki"Allah bilir esrar da alıyordur bu çocuk"

Allah`ın belâsı: Varlığı üzüntü veren, varlığından huzursuz olunan şey"Allah`ın belâsı adam yine çıktı ortaya"

Allah versin: 1 Dilenciyi savmak için "bekleme, sadaka vermeyeceğim" anlamında söylenir 2 İyi şey elde edenlere memnunluk bildirmek için, kimi zaman da takılma ve şaka için söylenir"Allah versin, işlerin gayet iyi görünüyor

Allah yarattı dememek: Kıyasıya dövmek, çok hırpalamak"Adamlar yabancıya bir giriştiler ki Allah yarattı demediler"

Allah "yürü ya kulum" demiş: Az zamanda çok para kazanan ve işinde çok çabuk ilerleyenler için söylenir"Cenab-ı Hak bir kimseyi zengin etmek isterse ona, `yürü ya kulum` demesi yeter"

Allak bullak etmek: Kurulu düzeni bozmak, karmakarışık bir duruma getirmek"Çocuklar evi allak bullak edip gitmişler"

Allayıp pullamak: Kötü görünüşü kapatmak için bir şeyi süslemek, donatmak"Hurda arabaları allayıp pullayıp pazara çıkarmışlar"

Allem etmek, kallem etmek: İstediğini elde etmek için her türlü kurnazlığa başvurmak"Namussuzlar allem edip kallem edip yaşlı adamın evini elinden aldılar"

Alnı açık yüzü ak (olmak): Herhangi bir ayıbı, çekinecek bir durumu olmamak, iffetli ve şerefli olmak"İşte alnı açık yüzü ak meydandayım; çıksınlar karşıma"

Alnını karışlamak: 1 Bir işin çok güç olduğunu, yapılamayacak kadar zor olduğunu anlatır 2 Küçümseyerek meydan okumak, tehdit etmek"Beni polise bildirenin alnını karışlarım"

Alnının akıyla: Küçümsenecek, ayıplanacak bir duruma düşmeden; tertemiz, şerefiyle, başarılı olarak"Allah`ın izniyle bu işten alnımın akıyla çıkacağım"

Alnının ar damarı çatlamak: Utanma, sıkılma duygularını yitirmiş bulunmak"Adama bak nerede soyunuyor, alnının ar damarı çatlamış anlaşılan"

Alnının damarı çatlamak: Başarmak için çok sıkıntı çekmek, çok çaba sarf edip emek vermek"O yolu açıncaya kadar benim alnımın damarı çatladı, sen ne halt etmeye bozuyorsun?"

Alnının kara yazısı: Kötü talih, baht"Ne yapayım, alnımın kara yazısı böyle imiş"

Al takke ver külâh: 1 Bir mesele üzerinde uzun çekişmelerden sonra 2 Senli benli, samimî dostluğu sürdürerek"Al takke ver külâh yıllarca yaptık bu işi"

Altı alay, üstü kalay: İçi dışı bir olmayan; dışı süslü, içi berbat"Altı alay üstü kalay bir dolaba benziyor bu"

Altı kaval, üstü şeşhane (Şişhane): Daha çok giyim için "altı, üstüne; bir parçası öbür parçasına uymaz" anlamında kullanılır"Çabuk çıkar şu üzerindeki altı kaval üstü şeşhane elbiseyi, yoksa rezil olacaksın el âleme"

Altın babası: Çok zengin, parası çok olan kimse"Adam altın babası, her istediğini kolayca yaptırıyor"

Altın bilezik: Para getiren, hayat boyunca geçimi sağlamaya yarayan sanat ve meslek"Şimdiden bir altın bilezik sahibi ol ki yarın rahat edesin"

Altında kalmamak: 1 Bir şeyi karşılıksız bırakmamak"Onun bana yaptığı iyiliğin altında kalır mıyım?"2 Bir şeyin üstesinden gelmek"Bana verdiği işin altında kalmayacağım"

Altından Çapanoğlu çıkmak: Girişilen bir işte başa dert olacak bir durumla, umulmayan bir tehlike ile karşılaşmak"Bana öyle geliyor ki bu işin altından Çapanoğlu çıkacak"

Altından girip üstünden çıkmak: Bir serveti, bir parayı, bir kaynağı gereksiz yere, düşüncesizce, sorumsuzca harcayıp kısa zamanda bitirmek"Bir ayda o kadar paranın altından girip üstünden çıktı"

Altından kalkmak: Bir zorluğu yenip işi başarmak"Telâşlanma, işin altından kalkacaktır o"

Altını çizmek: Bir şeyin (daha çok sözün) önemini belirtmek, üzerine dikkati çekmek, vurgulamak"Altını çize çize söylüyorum Eninde sonunda sen de geleceksin"

Altını üstüne getirmek: 1 Bir şeyi bulmak için aramadık yer bırakmamak"Evin altını üstüne getirdik ama tabancayı bulamadık" 2 Söz ve davranışlarıyla çevreyi birbirine düşürmek, karmakarışık etmek"Adam iki çift laf etti Topluluğun altını üstüne getirdi"

Altın kesmek: Çok fazla miktarda para kazanır olmak"Adamların açtığı büfe altın kesiyor sanki"

Altmış altıya bağlamak: O an ki durumu temelli olmayan bir çözümle kurtarmak veya bir işi kesin neticeye vardırmış gibi görünmek"İnsanları altmış altıya bağlamakta üstüne yoktur onun"

Altta kalanın canı çıksın: "Herkes başının çaresine baksın, güçsüzleri düşünme, gücü yetmeyene ne olursa olsun" anlamında kullanılır

Alttan (aşağıdan) almak: Sert konuşan birine karşı yumuşak, olumlu, onu haklı görüyormuş gibi tavır almak"Amacına ulaşmak istiyorsan onunla konuşurken alttan al, pes perdeden konuş"

Alttan güreşmek: Biraz geriden, pasif hareket edip gizli gizli yenme yollarını kollamak"Vay hınzır vay! Alttan güreşip aklın sıra başarı kazanacaksın ha!"

Alt yanı çıkmaz sokak: Sonuç alınmayacak iş, umutsuz durum"Çobanlık mı, dağ tepe dolaş dur, alt yanı çıkmaz sokak vesselâm"

Amana gelmek: Teslim olmak, önce direnirken zor karşısında boyun eğmek"Nihayet düşman amana geldi"

Aman dedirtmek (amana getirmek): Karşı koyan birini boyun eğmek zorunda bırakmak, teslim olmaya zorlamak"Düşmana aman dedirtmek boynumuzun borcu oldu artık"

Aman dilemek: Önce direnirken zor karşısında boyun eğip canının bağışlanmasını istemek, galip gelenin merhametine sığınmak"Aman dileyene kılıç kalkmaz"

Aman vermemek: 1 Göz açtırmamak, rahat bırakmamak 2 Düşmanı acımayıp öldürmek, merhamet etmemek"Böyle kahpe insanlara sakın aman vermeyin!"

Ana baba günü: 1 Mahşer günü 2 Sıkıntılı kalabalık; telâşlı, tehlikeli, kimsenin kimseyi tanımadığı kalabalık"Yangın yeri ana baba gününe dönmüştü"

Ana kuzusu: 1 Pek küçük kucak çocuğu 2 Sıkıntıya, güç işlere alışkın olmayan, nazlı çocuk veya genç"Şu torbayı kaldırışına bak hele, tam bir ana kuzusu"

Anan yahşi, baban yahşi: Bir kimseyi işini yaptırabilmek için pohpohlamak, gereğinden fazla överek istediğini elde etmeye çalışmak

Anası ağlamak: Çok eziyet çekmek, sıkıntıya katlanmak, bitkin duruma düşmek"Onu buraya getirinceye kadar anam ağladı"

Anasından doğduğuna pişman: 1 Üşengeç, çok tembel 2 Canından bezmiş"O işi yaptı ama anasından doğduğuna bin pişman"

Anasından doğduğuna pişman etmek: Çok eziyet ederek canından bezdirmek, bir kimseyi çok üzmek"Karşıma bir çıksın, onu anasından doğduğuna pişman edeceğim"

Anasından emdiği süt burnundan (fitil fitil) gelmek: Bir işi yaparken çok sıkıntı çekmek, eziyete katlanmak"Şu arabanın taksitlerini ödeyinceye kadar anamdan emdiğim süt burnumdan geldi"

Anasını ağlatmak: Bir kimseye çok eziyet edip sıkıntı çektirmek"Adamın üzerine öyle gittiler ki iki günde anasını ağlattılar"

Anasının gözü: Hileci, kurnaz, çok açık göz, çıkarcı, hin oğlu hin"Adam anasının gözü, iki dakikada bitiriverdi işi"

Anasının nikâhını istemek: Bir şeye değerinden çok para istemek, olmayacak bir istekte bulunmak"Senin istekli olduğunu duydu adam, şimdi gidersen anasının nikâhını isteyecek o eve"

Anasını sat! (satayım): Önem verme, aldırma, umursama, bunun için kederlenme, üzülme,"Sat anasını o işin, yenisine bak!"

Anca beraber, kanca beraber: Birbirimizden ayrılmayacağız, işler iyi de gitse, kötü de gitse hep birlikte yapacağız, beraberliği bozmayacağız"Bu toprağı yalnız ben mi atacağım, hayır arkadaşlar; haydi anca beraber, kanca beraber"

Anladımsa Arap olayım: "Hiçbir şey anlamadım" anlamında kullanılır"Senin anlattıklarını anladımsa Arap olayım"
Ant içmek (etmek): Yemin etmek, bir şeyi yapmaya veya yapmamaya söz vermek"Ant içtik, asla bu ülkeyi düşmana bırakmayacağız"

Apar topar: Telâş ve acele ile, yaka paça, hazırlanmadan,"Treni kaçırırım korkusuyla apar topar evden ayrıldım"
Ara (aralarını) bozmak: İki kişi arasındaki iyi ilişkiyi, dostluğu, arkadaşlığı yıkmak"Kim ki ara bozar, o toplumun yüz karasıdır"

Ara bulmak: Birbirleriyle anlaşamayan, bir araya gelemeyen kişileri uzlaştırmak, barıştırmak"İki öğrencinin arasını bulmak, tam bir haftamı aldı"

Araları açılmak (bozulmak): İyi ilişkileri, dostlukları, arkadaşlık bağları kopmak; birbirlerine dargın hâle gelmek"Şu iki çiftin araları nasıl açıldı hâlâ anlayamadım"

Aralarından kara kedi geçmek (veya aralarına kara kedi girmek): İyi anlaşan iki kişinin veya dostun ilişkileri bozulmak, aralarına soğukluk girmek, birbirlerine gücenmek,"Niçin konuşmuyorsunuz? Aranızdan kara kedi mi geçti?"

Aralarından su sızmamak: Çok iyi, çok yakın dostluk veya arkadaşlık kurmak, ahbap olmak"Şunlara bak, aralarından su sızmıyor"

Arap saçına dönmek: İşlerin çok karışıp içinden çıkılmaz bir durum alması"Bırak artık sorumsuzluğu, işleri bu tavrınla Arap saçına döndürdün"

Araya girmek: 1 İki kişinin arasındaki bir işe karışmak 2 Araları bozuk olan iki kişiyi uzlaştırmaya çalışmak 3 Yapılmakta olan bir işin yapılmasını geciktirmek"Araya başka işler girince seninkini yapamadım, kusura bakma"

Araya koymak: Bir işte sözü geçen bir kimsenin aracılığına başvurmak"Genel müdürü araya koyup senin işe alınmanı sağlayacaklardır"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #7
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Arayı yapmak: 1 Arası bozuk olan kimse ile barışmak 2 Arası açık olan iki kişiyi uzlaştırıp, barıştırmak"Hasan aramızı yapmasaydı biz hâlâ diken üstünde oturuyor olacaktık"

Ar damarı çatlamak: Utanç duyulacak şeyleri sıkılmadan yapmak, utanmayı bırakmak, yüzsüz olmak"Ar damarı çatlamış bu adamdan ne umuyorsun anlamadım bir türlü"

Arı kovanı gibi işlemek: Girip çıkanı, gelip gideni çok olmak"Şu seçim dolayısıyla doktorun evi arı kovanı gibi işliyor"

Ârif olan anlasın (anlar): Üstü örtülü olarak söylenen bir sözün, anlayışı kuvvetli kimselerce anlaşılabileceğini belirtmek için kullanılır

Arka arkaya vermek: Birbirini korumak, kollamak, için birleşmek; dayanışmak, yardımcı olmak"Arka arkaya verirsek karşımızda hiçbir güç duramaz"

Arka (sırt) çevirmek: Birine eskiden duyduğu ilgiyi göstermemek, yabancı gibi davranmak"İşlerim bozulunca bana sırt çevirdi"

Arka çıkmak: Birilerine karşı, birini korumak; savunmak, kayırmak"Babası arka çıkmasaydı onu bir güzel dövecekti"

Arkadan söylemek: Bir kimsenin bulunmadığı yerde onun hakkında ileri geri konuşmak, dedikodusunu yapmak, çekiştirmek"Adamın arkasından söylemeye utanmıyor musun?"

Arkadan vurmak: Kendisine inanan, güvenen bir kimseye gizlice kötülük etmek"Onun beni arkamdan vuracağı hiç aklıma gelmezdi"

Arka kapıdan çıkmak: Özellikle bir eğitim kurumundan, bir iş yerinden hiçbir varlık gösteremeden, bir şey öğrenemeden ayrılmak"Övünüp durma, bilgine bakılırsa sen o okulun arka kapısından çıkmışsın"

Arkası kesilmek: Tükenmek, bitmek, süregelen bir şeyin son bulması"Kiranın da arkası kesilirse ne yaparız biz?"

Arkasına düşmek: 1 Birini gözden ayırmayarak arkasından gitmek 2 Bir işi sona erdirmek için çok sıkı çalışmak"Arkasına düşmezsen nasıl elde edeceksin o evi?"

Arkasında dolaşmak (gezmek): Bir işi sonuca bağlamak için ilgili yerlere giderek görüşme fırsatı aramak, onların yardımını sağlamak

Arkasını getirememek: Başladığı işi sürdürüp sona erdirememek, sonuçlandıramamak"Ne tembel adamsın, şu işin arkasını getiremedin hâlâ!"

Arkasını sıvamak: İltifat etmek, okşamak, övmek, birisini bu yolları kullanarak bir işe sevk etmek"Arkasını sıvayarak yaptırıyorum her işi bu çocuğa"

Arkasını (birine) vermek: Bir kimsenin himayesinden güç almak"Arkasını kaymakama vermiş pervasızca konuşuyor, yolu burdan geçireceğim diyor"

Arkası (sırtı) pek: 1 Soğuktan muhafaza edecek biçimde giyinmiş, iyi giyinmiş olan 2 Güçlü bir kimseye ya da yere güvenen"Ona göre hava hoş, çünkü karnı tok, sırtı pek nasıl olsa!"

Arkası (sırtı) yere gelmemek: 1 Sarsılmamak, sağlam ve sağlıklı durumunu sürdürmek 2 Hiç yenilgi yüzü görmemek"Arkası yere gelmemiş bir adam olarak kalmalı o"

Armudun sapı var, üzümün çöpü var demek: Hiçbir şeyi beğenmemek, her şeyin bir kusurunu bulmak


Armut piş, ağzıma düş: Bir işin hiç emek harcamadan olmasını, kendiliğinden hazır olup ayağına gelmesini bekleyenlerin durumunu anlatmak için kullanılır

Arpa boyu kadar gitmek: Pek az ilerlemek"Onca çabaya rağmen arpa boyu kadar gidebildim ancak"

Arpacı kumrusu gibi düşünmek: Derin derin ne yapacağını bilemeden, çaresizlik içinde düşünüp durmak"Öyle arpacı kumrusu gibi ne düşünüp duruyorsun?"

Arpalık yapmak: Bir yeri sürekli çıkar kaynağı olarak kullanmak, sömürmek"Batılılar ülkemizi arpalık yaptılar âdeta"

Art düşünce (niyet): Açığa vurulandan ayrı, gizli tutulan, asıl düşünce"Onun bizim hakkımızda art düşüncelere sahip olduğunu biliyorum"

Asıp kesmek: 1 İşkence etmek, zalimce tavırlarda bulunmak 2 Tehdit etmek, zalimce davranışlarda bulunacakmış gibi konuşmak"Dün haktan ve adaletten söz edenler, bugün iktidar olunca asıp kesmeye başladılar"

Askıda kalmak: Bir engel çıkması dolayısıyla bir işin sonuca varamaması, yapılamayıp öylece kalması"Senin gelmemen yüzünden bütün işler askıda kaldı"

Askıya almak: 1 Geciktirmek, belirsiz olarak ertelemek, bir işi zamanında yapmayıp savsaklamak 2 Altı boşalmış yapıyı dikmelerle tutturarak yıkılmaktan kurtarmak"Söyle ona, o adamların tayin işlerini askıya alsın"

Askıya çıkarmak: Evlenecek kimselerin nikâhtan önceki durumlarını gösterir belgelerin, belirli bir süre için ilgili dairede görünür bir yere asılması, ilân edilmesi

Aslan payı: 1 Hak edilenden daha çok alınan pay, en güçlünün aldığı pay 2 Bir bölüşmede en büyük pay"Aslan payı Ahmet`e düştü"

Aslan yürekli: Yılmaz, hiçbir şeyden korkmayan, yiğit, kahraman,"Aslan yürekli Mehmetçik düşmanı çil yavrusu gibi dağıttı"

Aslı faslı (astarı) olmamak: Yalan, asılsız olmak, gerçek payı bulunmamak"Aslı astarı olmayan işlerin içine sürükleme bizi"

Astarı yüzünden pahalı olmak: Bir işin ayrıntısına ödenen paranın aslına ödenen paradan fazla olması, gerçek değerinden fazlaya malolması"Elbiseyi diktin ama astarı yüzünden pahalı oldu"

Astığı astık, kestiği kestik: Davranışlarından dolayı kimseye hesap vermeyen, istediği gibi davranan, çok sert kimseler için kullanılır

Aşağıdan almak: Sert konuşan kimselere karşı yumuşak bir dil kullanmak"Biraz aşağıdan alırsan onun sana zarar vermesini kolayca önlersin"

Aşağı kurtarmaz: 1 Bundan ucuza verilmez 2 Daha aşağı bir durumu kendine lâyık görmez"Israr etme, bu araba daha aşağı kurtarmaz"

Aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık: Sakıncalı oluşları eşit olan iki karşıt davranıştan birine karar verememe zorunluluğunu anlatmak için kullanılır

Aşağı yukarı: Yaklaşık olarak, hemen hemen, tam değil de tama yakın"Aşağı yukarı on kilo gelir bu yük"

Aşık atmak: Birisiyle yarışmak, özellikle kendisinden üstün birisiyle yarış etmek"Sen benimle aşık atacak biri değilsin"

Ata et, ite ot vermek (yedirmek): Uygunsuz iş yapmak; birbirini tamamlayan, birbirine uyan unsurları ters kullanmak; kişilere işlerine yaramayan şeyi, ilgili olmadıkları görevi vermek"Ata et, ite ot verilen bir ülkede dirlik düzenlik mi olurmuş?"

Ateş almak: 1 Yanmak, tutuşmak 2 Ateşli silâhın patlaması 3 Telâşlanmak, öfkelenmek, heyecanlanmak, coşmak"Silâh birden ateş aldı"

Ateş bacayı sarmak: Bir iş ya da olay önüne geçilemez, tehlikeli bir durum almak"Ateş bacayı sarmadan çabuk gidelim buradan!"

Ateş basmak: Aşırı ölçüde sıkılmak, heyecanlanmak, utanmak sonucu vücutta sıcaklığın artması, yüzün kızarması"O nadide, paha biçilmez vazoyu kırınca bedenini birden bire ateş bastı"

Ateşe atmak: Birini çok tehlikeli bir işe bile bile sokmak"Hiç aldırmadan, biricik kızını o adamla evlendirip ateşe atamazsın değil mi?"

Ateşe tutmak: 1 Ateşli silâhla mermi atmak 2 Bir şeyi ateşin üzerinde tutarak ısıtmak"Zalim askerler zavallı köylüleri yaylım ateşine tuttular"

Ateşe vermek: 1 Bir yeri bilerek yakıp yok etmek 2 Aşırı ölçüde telâşlandırmak 3 Bir toplumu, bir ülkeyi kargaşalık içine sürükleyerek yıkıma uğratmak"Dış güçler yerli işbirlikçilerle anlaşarak ülkeyi ateşe verdiler"

Ateşine (nârına) yanmak: Birinin yüzünden büyük haksızlığa uğramak, zarar görmek"Eğer bu malı satamazsam senin ateşine yanmış olacağım"

Ateş kesilmek: 1 Çok kızgın, öfkeli davranışlar göstermek 2 Çok çalışkan, hareketli ve becerikli olmak 3 Ateşli silâhlarla yapılan atışa son vermek"Taraflar ateş kesilmesine razı olmadılar"

Ateşle oynamak: Çok tehlikeli, zarar verecek bir işin üstüne üstüne gitmek ya da böyle bir işe girişmek"Bırak o silâhı elinden! Ateşle oynadığının farkında mısın sen?"

Ateş pahasına: Çok pahalı"Yeni daireler ateş pahası, nasıl alacağız?"

Ateş püskürmek: Çok öfkeli olmak, ağır sözler söylemek"Öğretmen kapıyı kıran öğrencilere ateş püskürdü"

Ateşten gömlek: İçinde bulunulan acı, sıkıntılı, dayanılmaz durumu anlatmak için söylenir"İflas etmem, ateşten gömlek giymem demektir"

Atı alan Üsküdar`ı geçti: "Fırsat kaçtı, artık yapılacak şey kalmadı" anlamında kullanılır"Sen daha dur, atı alan Üsküdar`ı çoktan geçti"

Atı eşkin, kılıcı keskin: Her bakımdan güçlü, dilediğini yapabilir"Zalimlere karşı durmak mı istiyorsun? Atın eşkin, kılıcın keskin olmalı!"

Atın yüğrükse bin de kaç: İmkânın varsa kendini kurtarmaya bak

Atıp tutmak: 1 Kendi gücünü aşacağı işler yapacağını söylemek, abartılı konuşmak 2 Birisinin arkasından ileri geri konuşmak, kötü sözler etmek"Yüzüne karşı söyle, arkasından atıp tutma adamın"

At oynatmak: 1 Ata hüner göstermek 2 Bildiği ve istediği gibi davranmak 3 Belli bir alanda üstünlük kurmak"Meydan adamlara kaldı, istedikleri gibi at oynatıyorlar"

Atsan atılmaz, satsan satılmaz: İşe yaramadığı, sıkıntı verdiği hâlde vazgeçilemeyen şeyler ve kimseler için kullanılır"Ne yapayım, kardeş işte! Atsan atılmaz, satsan satılmaz!"

Attan inip eşeğe binmek: Bulunduğu dereceden, mevkiden, önemli görevden daha aşağı bir yere inmek veya alınmak"Aklını başına toplamazsan adamı işte böyle attan indirip eşeğe bindirirler"

Avaz avaz bağırmak: Olanca gücüyle bağırmak; sesi yettiği kadar, var gücüyle bağırmak"Tamam duyuyorum, öyle avaz avaz bağırma!"

Avucunun içine almak: Birini her dediğini yapar duruma getirmek, baskı ve etkisi altına almak"Kaymakam bütün kasabalıyı avucunun içine aldı"

Avucunu yalamak: Umduğunu ele geçirememek, beklediğini elde edememek"Avucunu yalamak istemiyorsan harekete geç, sen de çalış"

Avuç açmak: Yardım istemek, dilenmek, para istemek ya da ister duruma düşmek"Yarın avuç açmamak için bugünden çalışmalısın"

Ayağa düşmek: 1 Bir şeyin değerini kaybetmesi 2 Yalvarır duruma gelmek 3 İşe ilgisiz ve yetkisiz kimseler karışır olmak"Sevinmeyin boşuna, bu işi ayağa düşürmeyeceğim hiçbir zaman"

Ayağa kalkmak: 1 Hasta iyi olmak 2 Saygı göstermek için oturma durumundan ayak üzeri duruma geçmek 3 Telâşlanmak, heyecanlanmak 4 Dikilmek, ayakları üzerinde durmak"Dedem nihayet ayağa kalktı"

Ayağı (ayakları birbirine) dolaşmak: Yürürken herhangi bir sebepten ötürü ayakları birbirine takılmak, sendelemek"Korkusundan zavallının ayakları birbirine dolaştı"

Ayağı düşmek: Bir yere uğramak, o yer yolu üzerinde bulunmak, yolu düşmek"Bu rezillikten sonra onun ayağının buralara düşeceğini sanmam artık"

Ayağı düze basmak: İşleri iyi gitmek, zorlukları yenerek rahata kavuşmak"Şu borcu da ödedik mi ayağımız düze basacak inşallah"

Ayağı ile gelmek: 1 Kendi isteği ile gelmek 2 Çok fazla emek sarf edilmeden elde edilmek"Adam ayağı ile geldi dayak yemeye"

Ayağına bağ olmak: Bir işini yapmasına, bulunduğu yerden ayrılmasına engel olmak"Bu çocuk ayağıma bağ oldu, onu bırakıp da bir yere gidemiyorum"

Ayağına dolaşmak (veya dolanmak): 1 Birisinin yaptığı işe engel olmak 2 Başkasına yaptığı kötülük kendi başına gelmek"Şu köpeği birisi çıkarsın atölyeden, insanın ayaklarına dolanıyor"

Ayağına gitmek: Büyüklük taslamadan alçak gönüllülük edip birinin yanına varmak"O baban senin, ayağına gitmelisin"

Ayağına kapanmak: Kendini küçük düşürerek yalvarıp yakarmak"İnsan ne birisinin ayağına kapanmalı, ne de birisini ayağına kapandırmalı"

Ayağına (ayaklarına) kara su inmek: Bir yerde ayakta beklemekten veya uzun süre dolaşmaktan çok yorulmak"Seni aramaktan ayaklarıma kara sular indi, nerelerdeydin Allah aşkına!"

Ayağını çekmek: Daha önce gittiği yere artık uğramaz olmak, ilişkiyi ve ilgiyi kesmek"Artık onlardan elimi ayağımı çektim"

Ayağını denk almak: Birilerinin kendisine karşı yapacakları muhtemel kötülüklere karşı uyanık davranmak, tedbirli olmak"Eğer ayağını denk almazsan o adamlar başına bir iş açacaklar senin"

Ayağını kaydırmak: Bir yolunu bularak birini bulunduğu işten, mevkiden uzaklaştırmak"Adamcağızın hiç suçu yokken ayağını kaydırdılar, şimdi aç susuz dolaşıyor"

Ayağını kesmek: 1 Bir yere gitmez, uğramaz olmak 2 Birini bir yere artık uğramaz duruma getirmek"Öyle korkutun ki o adamın ayağı kesilsin bu meyhaneden?"

Ayağının altına almak: 1 Acımasızca, tekmelerle kıyasıya dövmek 2 Bir şeyi küçük görerek ondan faydalanma yoluna gitmemek, o şeyi tepmek"Önüne serilen bütün nimetleri ayağının altına aldı hiç tınmadan"

Ayağının tozuyla: Henüz dinlenmeden, yoldan gelir gelmez"Adamı ayağının tozuyla kodese tıktılar"

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 04-17-2009   #8
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Ayağını sürümek: 1 Verilen bir görevi ağırdan yapmak 2 Bir yerden ayrılmak üzere bulunmak 3 Ölmek üzere olmak 4 Halk inanışına göre birinin gelmesi, ardından başkalarının da gelmesine yol açmak"Ayağını mı sürüdün ne, senden sonra gelen misafirlerin sayısını Allah bilir ancak!"

Ayağını yorganına göre uzatmak: Gelirini giderine uydurmak, harcamalarda geliri aşmamak"Ayağını yorganına göre uzatmazsan ileride aç kalırsın"

Ayağı (ayakları) suya ermek (değmek): Neden sonra aklı başına gelmek, bir şeyin aslını anlamak, beklenen biçimde olmadığını kavramak"Toy olduğu için doğruyu göremiyor, onun da ayağı suya erecek bir gün"

Ayak altında kalmak: 1 Hor görülüp aşağılanmak, değer verilmemek 2 İnsanların sık gelip geçtiği yerde, kalabalık içinde kalmak"Seyyar satıcıların pek çoğu ayak altında kalınacak bir yeri seçerler"

Ayak atmamak: Bir yere hiç gitmemek"O kente ayak atmadım henüz"

Ayak diremek: Bir şeyde ısrar etmek, karşı koymak, kendi kararından vazgeçmemek"Ayak diremeseydi çoktan evini yıkmış olacaklardı"

Ayaklar altına almak: Önem verilmesi gereken şeyleri hiçe saymak, çiğnemek"Babasının onun için verdiği emekleri ayaklar altına alarak o serseriliği seçti"

Ayakları geri geri gitmek: Bir yere istemeye istemeye, gönülsüz gitmek"Hoşlanmadığım bu insanların yanına yaklaştıkça ayaklarım geri geri gitmeye başladı"

Ayaklı kütüphane: Çok şey okumuş, her sorulana cevap veren, çok şey bilen, okudukları aklında kalmış kimse"Adam ayaklı kütüphaneydi sanki!"

Ayakta kalmak: 1 Bir zorluk karşısında yıkılmamak, çökmemek 2 Oturacak yer bulamamak"Gemi öyle kalabalıktı ki hepimiz ayakta kaldık"

Ayak takımı: İşe yaramaz, bilgisiz, görgüsüz, kaba, serseri, değersiz kimselerin bütünü"Mahallemizde ayak takımı gittikçe çoğalıyor"


Ayak uydurmak: 1 Adımlarını baş

Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #9
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



A” İLE BAŞLAYAN DEYİMLER

Aba altından değnek göstermek: Sakin, yumuşak görünmekle birlikte karşısındakini gizliden gizliye korkutmak”Sakın onlara aba altından değnek göstermeye kalkma, yoksa kaçırırsın


Abacı, kebeci, ara yerde sen neci?: “Tamam, ilgililer bu işe karışabilirler, ama sen neci oluyorsun” anlamında kullanılır


Abayı yakmak: Gönül verip âşık olmak, tutulmakTürkmen kızına abayı yakalı beri, sazı elinden düşürmez oldu


Abbas yolcu: 1 Yola çıkmaya kesin kararlı”Abbas yolcu! Daha fazla oyalamayın” 2 Ölmek üzere (olan) “Komaya girdi, abbas yolcu mu ne?”


Abesle iştigal etmek: Yersiz, yararsız, boş ve anlamsız şeylerle vakit geçirmek”Şu yaşa geldin, ama abesle iştigal etmekten vazgeçmedin


Abuk sabuk konuşmak: Düşünmeden, birbiriyle ilgisi olmayan, tutarsız, saçma sapan söz söylemek “Yeter artık, abuk sabuk konuşmalarına daha fazla dayanamayacağım

Abur cubur: Yararlı olup olmadığı düşünülmeksizin rast gele yenen, yemek yerini tutmayan yiyecekler”Ne diye çocukların karnını abur cuburla doyuruyorsun?”
Aceleye getirmek (dara getirmek): 1 Bir işi gerektiği gibi yapmayıp, zaman darlığından yararlanarak birini aldatmak “Tezgâhtar aceleye getirerek gömleğin defolusunu vermiş”2 Zaman darlığı sebebiyle gereken özeni göstermemek “Yazın hiç de güzel değil, aceleye getirmişsin

Acemi çaylak: Toy, tecrübesiz, beceriksiz “Acemi çaylağa bak hele! Sen mi tamir edeceksin o saati?”

Acı çekmek (duymak): 1 Ağrı, sızı duymak “Kazadan sonra çok acı çekti” 2 Üzülmek, üzüntü içinde kalmak”Eşini kaybedeli on yıl oldu ama o hâlâ acı çekiyor
Acısı içine (yüreğine) çökmek (işlemek): Bir şeyin verdiği acı, üzüntü benliğinde derin iz bırakmak”Elindeki tek evi de yanıp kül olunca acısı yüreğine işledi

Acısını çekmek: Yapılan yanlış bir işin doğurduğu sıkıntı ve üzüntüyü yaşamak”Kestiğim o ağacın hâlâ acısını çekiyorum

Acısını çıkarmak: 1 Acılığını yok etmek”Yağda kavurarak acısını aldı”2 Önceden uğradığı maddî ve manevî zararı sonradan gidermek 3 Öç almak”Bir gün bana yaptıklarının acısını senden çıkaracağım

Acı soğuk: Keskin, hoşa gitmeyen, çok üşütücü soğuk”Acı soğuk insanın iliklerine işliyordu

Acı söz: İnsanın gönlünü inciten, onuruna dokunan ağır söz”Bu acı sözlerine kim katlanır sanıyorsun?”

Aç acına: Aç olarak, hiçbir şey yemeden”Bu iş aç acına yapılmaz

Açığa çıkarılmak (alınmak): İşinden çıkarılmak, görevine son verilmek”İşe üç gün geç geldi diye açığa alındı

Açığa vurmak: Gizli, saklı bir şeyi herkese duyurmak, ortaya çıkarmak”Yıllardır içinde sakladığı sırrı mahkemede açığa vurdu

Açığı çıkmak: Saklamakla görevli bulunduğu para, eşya veya başka bir şeyin sayım sonucu eksik olduğu anlaşılmak”Kasiyerin salı günü akşamı on bin lira açığı çıktı

Açığını bulmak: Herhangi bir işteki eksiği, hileyi veya zararı ortaya çıkarmak”Hemen her yazısında bir açığını bulmak mümkün

Açık alınla: Başarı, şeref, övünç ve dürüstlükle”Hemen her işten açık alınla çıkar onlar

Açık bono vermek: Bir kimseye sınırsız, istediği gibi davranma yetkisi tanımak

Açık fikirli: Olayları, gelişmeleri, yenilikleri iyi anlayıp gereği gibi karşılayan; düşündüğünü olduğu gibi söyleyebilen kimse”Bu toplumun açık fikirli insanlara duyduğu ihtiyaç, bugün daha fazladır

Açık kalpli (yürekli): Samimî, içi temiz, içi dışı bir olan kimse”Komşumuz kadar açık kalpli bir adam görmedim

Açık kapı bırakmak: Gerektiğinde bir konuya yeniden dönebilme imkânı bırakmak, kesip atmamak, ileriyi düşünerek ılımlı davranmak”Bu kadar kesin konuşmayalım, açık kapı bırakalım da iyi düşünebilme fırsatları olsun

Açık konuşmak: Gerçeği sakınmadan, çekinmeden söylemek”Daima açık konuşan insanları severim

Açık saçık: Göreneğe, terbiyeye aykırı derecede açık (söz, davranış, elbise)”Açık saçık fıkralar anlatmaya utanmıyor musunuz?”

Açık seçik: Çok açık, çok belirgin, ayrıntılarına kadar görülebilen”Daha açık seçik konuş da anlayalım ne demek istediğini

Açıkta kalmak (olmak): 1 İş ve görev bulamamak 2 Yersiz yurtsuz kalmak 3 kimilerinin elde ettikleri bir yarardan mahrum olmak”Çoluk çocuk açıkta kaldılar fabrika kapanınca


Açıktan kazanmak: Ortaya hiçbir emek ve sermaye koymadan gelir elde etmek, para kazanmak”Günümüz insanı açıktan kazanmayı bir kural hâline getirdi

Açık vermek: 1 Geliri, giderini karşılamamak”Maaşımız yetmeyecek bu ay, galiba açık vereceğiz”2 Ortaya çıkmaması gereken şeyi farkında olmadan belli etmek”Dikkat et de düşmanlarına açık verme

Açlıktan nefesi kokmak: 1 Çok fazla yoksulluk içinde bulunmak”Dün açlıktan nefesim kokuyordu ama bugün çok şükür karnım tok”2 Uzun zaman bir şey yemediği anlaşılmak

Açmaza düşmek: İçinden çıkılması oldukça güç bir durumda kalmak “Beni bu açmazdan ancak çocuklarım kurtarır

Aç susuz kalmak: Çok yoksul bir duruma düşmek, fakirlikten yaşayamaz hâle gelmek”Afrika kıtasının pek çok insanı aç susuz kalmış durumda

Adama dönmek: Hoşa giden bir duruma gelmek, düzelmek”Kapılar, pencereler boyanınca ev adama döndü
Adamdan saymak: Değeri olmadığı hâlde bir kimseye kıymet vermek, saygı duymak “Seni adamdan saydım diye mi naz yapıyorsun?”

Adam etmek: 1 Eğitmek, yetiştirmek, belli bir seviyeye getirmek”Sen uğraş, didin, adam et, o da sırt çevirsin sana”2 Tamir edip kullanılır hâle getirmek, bir yeri düzene sokmak”Bu arabayı eninde sonunda adam edeceğim
Adam evladı: İyi bir ailenin iyi yetiştirilmiş; özü, sözü doğru çocuğu”Bu iyiliği ancak bir adam evladı yapabilirdi

Adam içine çıkmak: Topluluğa karışmak, eşe dosta gitmek, değerli insanların bulunduğu yerlerde olmak ve onlarla görüşmek”Adam içine çıkmayalı uzun zaman oldu


Adam olmak: 1 Yetişip büyümek, gelişmek, iş güç sahibi olmak”Umarım o da bir gün adam olur”2 Onarılıp işe yarar hâle gelmek
Adam (insan) sarrafı: Tecrübesi sayesinde insanların iyisini kötüsünü çabuk anlayacak duruma gelmiş kimse “Sen üzülme, baban insan sarrafıdır, onun ne mal olduğunu kolayca anlar


Adam sen de (adam!): Bir işin önemli olmadığını, aldırılmaması gerektiğini anlatmak için söylenir”Adam sen de, o katılmazsa katılmasın, biz birlikte oynarız


Adam sırasına geçmek (girmek): Toplumda kendisine daha önce değer verilmezken, artık kendisine önem ve değer verilir olmak”Biliyorum, seni de adam sırasına geçiren paran oldu


A`dan Z`ye kadar: Bütünüyle, baştan aşağı”Bu sınıfın düzeni a`dan z`ye kadar bozuk


Adı batmak: Adı anılmaz olmak, unutulmak, sözü edilmez olmak “Hatırlatmayın, adı batsın o adamın!”


Adı çıkmak: Kötü bir şöhret kazanmak”Bir kere adı çıkmış, ne yapsa fayda etmiyor, kimse dinlemiyor onu


Adı kalmak: Bir kimse veya şey ortadan kalktıktan, öldükten sonra adı dillerde dolaşır olmak”Birkaç yıl sonra İstanbul`da doğal güzelliklerin sadece adı kalacak


Adı karışmak: İyi karşılanmayan bir olayla ilgisinin bulunduğu, o olaya karıştığı söylenmek”Soygun işine Ali`nin de adının karıştığı söyleniyor Doğru mu?”


Adım atmamak: Kesinlikle gitmemek, uğramamak, aramamak “Bir daha o eve adım atmamaya yeminliyim


Adını anmamak: Bir şeyden, bir kimseden hiç söz etmemek; unutmuş görünmek”Evi terk eden oğlunun adını anmamakta sonuna kadar kararlı


Adını koymak: 1 İsim vermek “Yeni doğan çocuğun adını Ali koydular”2 Bir şeyin karşılığını veya fiyatını kararlaştırmak”Önce adını koyalım da ona göre hareket edelim

Adını vermek: 1 Birinin adını bildirmek 2 Biri tarafından salık verildiğini gönderildiği kimseye söylemek “Benim adımı ver ki işlerin çabuk görülsün

Aforoz etmek: 1 Kilise birliğinden çıkarmak 2 Birini yakını olmaktan çıkarmak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak, ilişkileri tamamen koparmak”Bütün köylü onu aforoz etmekte kararlı


Ağır aksak: Pek yavaş olarak, düzgün olmayarak”Her zaman işleri ağır aksak yapıyorsunuz


Ağır basmak: 1 Ağırlığı fazla gelmek 2 Bir işte etkili olmak, gücü üstün gelmek, istediğini yaptırmak”Politik gücü ağır basınca ihaleyi kazandı


Ağır başlı: Ciddî, olgun, hareketlerinde ölçülü, işlerini düşüne taşına yapan kimse”Ağır başlı olmak insana üstün meziyetler kazandırır


Ağırdan almak: Bir işi yapmakta acele etmemek, yavaş davranmak, isteksiz görünmek”Hiç sebep yokken işi ağırdan almanı bir türlü anlamıyorum


Ağır elli: 1 Oldukça yavaş iş yapan, çabuk yapmayan 2 Vurduğu zaman çok acıtıp can yakan”Adamın eli amma da ağırmış, ense köküm hâlâ ağrıyor


Ağır gelmek: 1 Ağrına gitmek, onuruna dokunmak”Hak etmediğim şu sözler öylesine ağır geldi ki bana”2 yapılması güç gelmek”Bu yaştan sonra inşaat işlerinde çalışmak artık ağır geliyor benim gibi ihtiyara


Ağır hastalık: Sonu ölümle neticelenebilecek gibi olan tehlikeli hastalık”Ağır hastalık geçirdiği için bir türlü kendini toplayamadı ve zayıf kaldı


Ağır söz: Kişinin gönlünü inciten, gücüne giden, onuruna dokunan, dayanılması güç söz”Söylediğin ağır sözler çocukları çok incitti


Ağız aramak (veya yoklamak): Öğrenilmek istenilen şeyi söyletecek yolda dil kullanmak”Ağzını ara bakalım o konuda bir şey biliyor mu?”


Ağız (söz) birliği etmek: Daha önce bir konuda anlaşarak aynı şeyi yapmak ya da söylemek”Ağız birliği etmeli, hep birlikte savunmalıyız kendimizi


Ağızdan laf (söz) çekme(çalmak): Bir kişinin bildiği şeyleri ustalıklı konuşmalarda ona sezdirmeden öğrenmek “Boşuna uğraşma, ağzından laf çekemezsin onun


Ağızda sakız gibi çiğnemek: Bir düşünceyi, bir sözü tekrar edip durmak”Dolap da dolap! Artık ağzında sakız gibi çiğneyip durma şu sözü!”


Ağız değiştirmek: Daha önce söylediğinin tersini söylemeye başlamak”Babasını görünce korkusundan ağız değiştirdi


Ağız, dil vermemek: 1 Söz söyleyemeyecek kadar hasta olmak 2 Herhangi bir sebeple hiç konuşmamak, susmak”Kurşuna dizilmeyi göze aldılar ama ağız, dil vermediler


Ağız eğmek: Yalvarmak, hiç de lâyık olmayan birine yüz suyu dökmek “Ölürüm de ağız eğmem o adama!”


Ağız kalabalığı: Birbirini tutmayan, gereksiz, konu dışı sözler”Asıl meseleyi ağız kalabalığı ile ört bas edip kaçamazsın!”


Ağız kalabalığına getirmek: Birini gereksiz sözler söyleyip çok konuşmak yolu ile şaşırtmak, dikkatini dağıtıp aldatmak”Ağız kalabalığına getirip yok pahasına aldı malları

Ağız kavafı: Karşısındakini ikna etmek için diller döken, çok konuşan, gerekli gereksiz söz söyleyen kimse”İğreniyorum şunun gibi ağız kavafı heriflerden

Ağız yapmak: Birini aldatma, yanıltma, oyalama amacıyla duygularını, düşüncelerini olduğundan başka türlü gösterecek biçimde konuşmak”Ne ağız yapıp duruyorsun, gerçeği söylesene!”


Ağzı açık ayran delisi: Yeni gördüğü her şeye alık alık bakan, anlamsız bir hayranlıkla seyredip şaşıran”Haydi yürü, ağzı açık ayran delisi gibi ne bakıp duruyorsun vitrine

Ağzı (bir karış) açık kalmak: Çok şaşırmak, şaşakalmak “Onca seneden sonra sevdiği arkadaşını birden karşısından görünce ağzı açık kaldı

Ağzı kalabalık: Çok ve manasız, saçma sapan, tutarsız sözler söyleyen”Ağzı kalabalık insanlara tahammül etmek çok güç bir iş

Ağzı kulaklarına varmak: Çok sevinmek, sevindiği her hâlinden belli olmak “Takdirname eline verilince sevincinden ağzı kulaklarına vardı

Ağzı laf yapmak: Güzel, inandırıcı söz söyleme yeteneği olmak”Politikacı mı olacaksın, ağzın laf da yapmalı

Ağzına (veya ağzının içine) bakmak: 1 Ne diyeceğini beklemek 2 Onun sözüne göre hareket etmek”İyi, yemek için de onun ağzına bak bari!”

Ağzına baktırmak: Etkili, güzel konuşarak kendini zevk ile dinletmek, dinleyenleri kendisine hayran etmek”O, ağzına baktırmasını bilen ender hatiplerdendi

Ağzına bir parmak bal çalmak: Amacına ulaşmak için birini tatlı sözlerle bir süre oyalamak, kandırmak; umut verip ikna ederek işini yaptırmak”Öyle bir insan ki ağzına bir parmak bal çal, sonra her istediğini yaptır

Ağzına girmek: Dinlenirken konuşana doğru oldukça fazla yaklaşmak”Çocuklar, masal anlatan dedenin, neredeyse ağzına gireceklerdi

Ağzına lâyık: Bir yiyeceğin tadı anlatılırken kullanılır, çok lezzetli yiyecek anlamında”Haydi durma, uzan, tam ağzına lâyık bir tatlı!”

Ağzında bakla ıslanmamak: Sır saklamayı becerememek, sırrı hemen açığa vurmak”Ağzında bakla ıslanmayan bu adama nasıl oluyor da açılıyorsun?”

Ağzında gevelemek: Açık olarak söylememek, belirli konuşmamak”Lütfen lafı ağzında

geveleme de ne söyleyeceksen söyle, çok işim var

Ağzından bal akmak: Çok tatlı, hoşa gider biçimde konuşmak”Konuş, konuş hele; ağzından bal akıyor


Ağzından çıkanı kulağı işitmemek: Sözlerini tartmadan, düşünmeden, öfke içinde, nere varacağını hesaplamadan konuşmak”İyice çıldırmış olmalısın Çünkü ağzından çıkanı kulağın duymuyor


Ağzından düşürmemek: Bir kimseden veya bir şeyden her zaman söz etmek”Ölünceye kadar torunu Esma`nın adını ağzından düşürmedi


Ağzından girip burnundan çıkmak: Çeşitli yollara başvurarak birini bir şeye razı etmek; veya kandırmak”Ağzından girip burnundan çıktı ve ondan para koparmayı başardı


Ağzından kaçırmak: Söylemek istemediği bir şeyi, boş bulunup söyleyivermek”Dikkatli ol, lafı ağzından kaçırıp da gideceğimiz yeri söyleme


Ağzından laf almak (çekmek): Bir kimseyi değişik yollarla ve ustalıkla konuşturup birtakım gizli şeyleri öğrenmek”Boşuna uğraşma, ağzımdan laf alamazsın

Ağzından yel alsın: Olumsuz, kötü şeylerden bahsedenlere karşı “ağzını hayra aç” anlamında söylenir”Bugün kötü şeyler mi bekliyorsun? Ağzından yel alsın, o ne biçim beklenti?”


Ağzını açıp gözünü yummak: Kızgınlık ile sonunu düşünmeden ağzına gelen kötü sözleri söylemek, karşısındakine hakaret etmek”Eve geç gelen kızına ağzını açıp gözünü yumdu


Ağzını aramak: Karşısındakini kurnazca konuşturarak ağzından söz almak, istediğini öğrenmek”Şunun ağzını ara da bahçeyi satıp satmayacağını öğren

Ağzını bıçak açmamak: Kırgınlıktan, üzüntüden ya da herhangi bir sebepten ötürü söz söyleyecek durumda olmamak”Boşuna uğraşma, evin yanışına öyle üzülmüş ki ağzını bıçak açmıyor


Ağzını havaya (poyraza) açmak: Umduğunu elde edememek, fırsatı kaçırdıktan sonra boş yere beklemek”Evi o zaman alacaktın, artık geçti, bundan sonra ağzını havaya aç

Ağzını kapamak: 1 Susmak 2 Çıkarının elden gideceğini düşünerek birinin konuşmasını önlemek”Ağzını kapatamazsak konuşup bizi elâleme rezil edecek

Ağzının içine bakmak: Konuşan bir kimseyi seve seve ve dikkatlice dinlemek”Konuşması onları öyle sarmıştı ki ağzının içine bakıyorlardı

Ağzının kokusunu çekmek: Bir kimsenin dayanılmaz, çekilmez tutum ve davranışlarına katlanmak”Yeter artık, daha fazla senin ağız kokunu çekemem

Ağzını öpeyim (seveyim): Sevindirici bir söz söyleyene “ne güzel, hoş söyledin” anlamında kullanılır


Ağzının payını vermek: Sert söz ve davranışlarla karşılık vererek bir kimseyi yaptığına pişman etmek”Demek öyle, ben de senin ağzının payını vermezsem bana da Hasan demesinler!”


Ağzının suyu akmak: Çok beğenip isteyecek duruma gelmek, imrenmek”Vitrindeki kızarmış tavuğu görünce ağzımın suyu aktı


Ağzının tadı kaçmak: Rahatı kaçmak, huzurunu kaybetmek, bir kimsenin kurulu dirliği, düzenliği bozulmak”Şu vızır vızır işleyen yol buradan geçince ağzımızın tadı kaçtı

Ağzının tadını bilmek: 1 Güzel yemeklerden anlamak 2 Bir şeyin güzelini, iyisini bilmek, anlamak”Şunlardaki güzelliğe bak, ağzının tadını da biliyorsun hani

Ağzı sulanmak: İmrenmek”Karpuzları ağzını şapırdatarak yemeye başlayınca benim de ağzım sulandı


Ağzı süt kokmak: Çok genç, toy ve tecrübesiz olmak”Şu ağzı süt kokan mı yarışacak benimle


Ağzı var dili yok: 1 Oldukça sessiz, sakin, kendi hâlinde 2 Konuşmayıp susan, derdini anlatmayan”Telâşlanma sakın, ağzı var dili yok o çocuğun, seni hiç üzmez

Ağzıyla kuş tutsa…: “Ne kadar çaba gösterse, ne yapsa da” anlamında kullanılır”Ağzıyla kuş da tutsa, artık bu eve adım atamaz

Ah almak: Birinin bedduasını üstüne çekmek”Zalimliğine devam edersen daha çok kişinin ahını alacaksın


Ahı çıkmak: Eziyete uğrayan bir kimsenin yaptığı bedduanın etkisini göstermesi

Ahı tutmak: Zulüm görenin bedduasının yerini bulup gerçekleşmesi”Ahım bir tutarsa dünyanın kaç bucak olduğunu görecek o

Ahı yerde kalmamak: Yaptığı ilenme (beddua) er geç etkisini göstermek”Şunu iyi bil ki ey zalim, ahım yerde kalmayacak; yüz üstü sürüneceksin

Ahkâm çıkarmak: Kendi düşüncelerine dayanarak birtakım yargılara varmak”Devletler ancak kuvvetli ordu ile ayakta dururlar diye ahkâm çıkardı

Ahmak ıslatan: İnce ince yağan yağmur, çisenti”Böyle yürümeye devam edersek bu ahmak ıslatan iliklerimize işleyecek

Ahret kardeşi: Dünya ve ahiret işlerinde birbirlerinden ayrılmayan kimseler; kan bağı olmaksızın manevî olarak kurulan kardeşlik

Ahrette on parmağı yakasında olmak: Haksızlığa uğrayışını bu dünyada önleyip hakkını alamayanın, öte dünyada (ahirette) kendisine sorumlu olan kimseden davacı olması”Hakkımı vermedin ama ahirette on parmağım yakanda olacaktır

Akan sular durmak: Artık itiraz edilebilecek, karşı durulacak bir nokta kalmamak”Siz Mehmet Ağa`ya gidin, o devreye girdi mi akan sular durur, kolay anlaşırsınız

Akıl defteri: Hatırlanıp yapılması gereken şeylerin yazıldığı küçük defter, muhtıra defteri, ajanda


Akıl etmek: Herhangi bir önlem ve çareyi zamanında düşünmek, vaktinde hatırlamak”Sular kesilecekti ama kovaları doldurmayı akıl edemedim

Akıl hocası: 1 Birine yol gösteren, akıl öğreten kimse 2 Herkese akıl öğretmeye meraklı kimse”Lütfen akıl hocalığı yapmaya kalkma, biz işimizi senden iyi biliriz

Akıl kârı olmamak: Akıllı, dengeli ve ölçülü bir kişinin yapacağı iş olmamak”Akıl kârımı şimdi senin yaptığın bu iş?”


Akıl kutusu (kumkuması): Çok zeki, akıllı kimse; bilgiç”Akıl kutusu mübarek, her meseleyi çözüyor


Akıllara durgunluk vermek: Çok şaşılacak bir şey olmak”Bir görmeliydin o olayı, akıllara durgunluk verecek bir olaydı


Akıllı uslu: Dengeli, yaramazlık etmeyen, ölçüsüz ve taşkın davranışlarda bulunmayan”Senin çocuk pek akıllı uslu görünüyor


Akıl öğretmek (vermek): Herhangi bir konuda yol gösterip tavsiyede bulunmak, bilgi vermek”Sana akıl verecek bir adam da mı bulamadın?”

Akıl sır ermemek: Bir işin gizli yönlerini, niteliğini, asıl sebebini anlayamamak”Senin bu işi nasıl berbat ettiğine hâlâ akıl sır erdiremedim


Akıntıya kürek çekmek: Olmayacak, gerçekleşmeyecek bir iş uğrunda boşuna çaba sarf etmek”Desene boşuna kürek çekmişiz, olmayacak bu iş

Akla karayı seçmek: Bir işi başarmak uğrunda çok yorulmak, sonuca kadar çok zahmet çekmek”Seni buluncaya kadar akla karayı seçtim

Aklı almamak: 1 Akla uygun gelmemek, inanılacak gibi olmamak 2 Anlamamak”Şu işleri bir türlü aklım almıyor


Aklı başına gelmek: 1 Zarar gördüğü işlerden uslanıp akıllıca davranmak 2 Baygınlıktan ayılmak, kendine gelmek”Çabuk koşun, nihayet kendine geliyor!”

Aklı başından gitmek: 1 Çok korkudan veya çok sevinçten ne yapacağını şaşırmak 2 Kafası çok yorulmuş olduğundan iyi düşünememek”Annemi öyle evin ortasında baygın görünce aklım başımdan gitti


Aklı başında olmamak: 1 İyi düşünebilir durumda olmamak 2 Bayılmak, kendisinden geçmek”Artık aklı başında olmamak onun işine geliyor sanki, böylece sorumluluktan kurtulacak, rahat edecek


Aklı çıkmak: Titizlikle üzerinde durmak, çok korku geçirmek, çok korkmak”Elbisem yırtılacak diye aklı çıkıyor


Aklı durmak: Şaşırmak, düşünemez bir hâle gelmek”Resmi öyle güzel yapmış ki görsen aklın durur


Aklı karışmak: Ne yapacağını bilememek, bocalamak, şaşırmak”Dur hele, bir düşüneyim, söylediklerin aklımı karıştırdı


Aklı kesmek: Bir şeyin olabileceğine, bir şeyi yapabileceğine inanmak”Seninle bu işi başarabileceğime pek de aklım kesmiyor


Aklına düşmek: 1 Hatırlamak 2 Kafasında bir düşünce doğmak”Aklına düşen her şeyi yapmak zorunda mısın?”


Aklına esmek: Daha önce düşünmemiş olduğu şeyi birden yapmaya karar vermek”Birden aklına esti, kalkıp sahile indi


Aklına gelen başına gelmek: Olmasından korktuğu şeyin zarar verici etkisine uğramak”Aklıma gelen başıma geldi, evi su bastı


Aklına gelmek: 1 Hatırlamak 2 Bir şeyi yapmayı düşünmek, tasarlamak”Aklıma geldi, kalkıp babama gittim


Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #10
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Aklına koymak: 1 Bir şeyi yapmaya kesin olarak karar vermek”Bu sene takıntısız sınıfımı geçmeyi aklıma koydum”2 Bir fikri başkasına aşılamak


Aklına (aklını) takmak: Bir şeyi devamlı olarak düşünmek, bir fikre sürekli olarak zihninde yer vermek ve zihni onunla meşgul etmek”Onu niçin kırdım, aklıma takıldı düşünüp duruyorum


Aklına yer etmek: Uygun bulduğu bir düşünce kafasına yerleşmek”Onun sana söyledikleri aklına yer eder inşallah


Aklından zoru olmak: Tutarsız, dengesiz, ölçüsüz, delice davranışlarda bulunmak”Bırak o bıçağı, aklından zorun mu var senin?”


Aklını almak: Çekiciliği, güzelliği ile büyülemek, etkisi altına almak”Kızın bir bakışı, aklını başından almaya yetti


Aklını başına almak (toplamak, devşirmek): Mantıksız, ölçüsüz davranışlarda bulunmaktan kendini kurtararak akıllıca bir yola girmek”Aklını başına al, yoksa bu içki seni götürecek
Aklını başından almak: Çok şaşırtmak, düşünemeyecek duruma getirmek”Gördüğü ev aklını başından aldı


Aklını (bir şeyle) bozmak: 1 Sapıtmak, delirmek 2 Yalnızca ilgilendiği, üzerine düştüğü şeyle uğraşıp durmak, başka hiçbir mesele düşünmemek”Bizim çocuk sinema ile aklını bozdu


Aklını çalmak (çelmek): 1 Kararından, niyetinden vazgeçirip başka bir yola sokmak 2 Baştan çıkarmak, ayartmak”Aklını çelip onu evlenmeye razı et

Aklını peynir ekmekle yemek: Akılsızca, şaşkınca, delice işler yapmak”Misafirliğe böyle gidilir mi? Sen aklını peynir ekmekle mi yedin?”

Ak pak: 1 Tertemiz 2 Saçı sakalı ağarmış 3 Alımlı ve beyaz tenli”Ne kadar da ak pak bir çocuk


Akşama sabaha: Neredeyse, pek yakında, kısa bir süre içinde”Konuklar akşama sabaha burada olurlar, sakın bir yere kaybolma!”


Akşamdan kavur, sabaha savur: Kazandığını günü gününe harcayan, har vurup harman savuran, savruk kimselerin durumunu anlatmak için kullanılır
Akşamı iple çekmek: Gecenin olmasını sabırsızlıkla beklemek”Ne güzel bir ziyaret olacak Akşamı iple çekiyorum


Alacağına şahin, vereceğine karga: Alırken bütün gücünü kullanan ve kolaylık gösteren, kimsede parasını bırakmayan; verirken ise bin bir güçlük çıkaran, vereceğini geciktirmek için elinden geleni yapan kimse için kullanılır”Ne adamsın be! Alacağına şahin, vereceğine karga! Yazıklar olsun!”


Alacağı olsun: “Günün birinde ondan öcümü alırım” anlamında göz korkutmak için söylenir


Al aşağı etmek: Birini bulunduğu yerden, mevkiden indirmek”Ya, gördün mü, demek ki el oğlu adamı al aşağı ediyormuş bir çırpıda!”


Al birini vur birine (ötekine): Hepsi aynı, bir ayarda, hiçbiri işe yaramaz”Onlardan söz etme bana Al birini vur birine


Alçak gönüllü olmak: Gurur ve kibre kapılmayıp kendini olduğundan daha aşağı düzeyde sayma, başkalarından yüksek görmeme durumu”İnsanı insan yapan vasıflardan biri de alçak gönüllü olmaktır


Al gülüm ver gülüm: 1 Karşılıklı sevgi gösterisi 2 Çokluk uygun olmayan işlerde birbirinin çıkarını kollamak


Alı al, moru mor: Telâş veya yorgunluktan yüzü kıpkırmızı kesilmiş (olarak)”Uçağı kalkmak üzere olan babama alı al, moru mor bir şekilde yetişebildim


Alıcı gözüyle bakmak: Çok dikkatli bakmak, inceden inceye gözden geçirmek”Mobilyaya ilk defa alıcı gözüyle baktı




Alın teri dökmek: Zahmetli iş görüp çok emek vermek”Alın teri dökmeyenler, emeğin ne olduğunu bilemezler

Ali Cengiz oyunu: “Kurnazca, haince aklı durduracak iş yapmak” anlamında kullanılır”Bana bir Ali Cengiz oyunu oynadılar ki sormayın gitsin

Ali kıran baş kesen: Çok zorba, kaba kuvvetle hâkimiyet kuran”Mehmet, sınıfın Ali kıran baş kesini olmuştu
Ali`nin külâhını Veli`ye, Veli`nin külâhını Ali`ye giydirmek: Kendi sermayesi olmadığı hâlde, birinden aldığını ötekine, ötekinden aldığını bir başkasına vererek işini yürütmek

Allah adamı: Hile, kötü bilmeyen; hak yol üzerinde olan, Allah`a ibadette kus dini bütün kimse”Allah adamı olmalısın dünya da, hem de ahrette iyilik görebilesin

Allah`a emanet: Herhangi bir şeyi Yüce Allah`ın korumasına ve esirgemesine terk etmek”Seni Allah`a emanet ederek gidiyorum oğlum


Allah Allah!: Daha çok şaşkınlık ve hayret hâllerini anlatır”Allah Allah! Nasıl oldu bu iş, aklım almıyor?”


Allah aratmasın: Yakınılacak bir durumda, bir şeyin hiç bulunmaması hâlindeki sıkıntı anında “Allah daha kötüsünü göstermesin” anlamında kullanılır


Allah aşkına: Yemin vermek veya yalvarmak için “Allah`ını seversen” anlamında şaşma, usanç bildirir”Allah aşkına şu işi bir daha yapma!”


Allah bilir: 1 Belli değil, Cenab-ı Hak`tan başka kimse bilmez”Allah bilir bu sırrın iç yüzünü”2 Bana öyle geliyor ki”Allah bilir esrar da alıyordur bu çocuk

Allah`ın belâsı: Varlığı üzüntü veren, varlığından huzursuz olunan şey”Allah`ın belâsı adam yine çıktı ortaya


Allah versin: 1 Dilenciyi savmak için “bekleme, sadaka vermeyeceğim” anlamında söylenir 2 İyi şey elde edenlere memnunluk bildirmek için, kimi zaman da takılma ve şaka için söylenir”Allah versin, işlerin gayet iyi görünüyor


Allah yarattı dememek: Kıyasıya dövmek, çok hırpalamak”Adamlar yabancıya bir giriştiler ki Allah yarattı demediler


Allah “yürü ya kulum” demiş: Az zamanda çok para kazanan ve işinde çok çabuk ilerleyenler için söylenir”Cenab-ı Hak bir kimseyi zengin etmek isterse ona, `yürü ya kulum` demesi yeter


Allak bullak etmek: Kurulu düzeni bozmak, karmakarışık bir duruma getirmek”Çocuklar evi allak bullak edip gitmişler

Allayıp pullamak: Kötü görünüşü kapatmak için bir şeyi süslemek, donatmak”Hurda arabaları allayıp pullayıp pazara çıkarmışlar


Allem etmek, kallem etmek: İstediğini elde etmek için her türlü kurnazlığa başvurmak”Namussuzlar allem edip kallem edip yaşlı adamın evini elinden aldılar

Alnı açık yüzü ak (olmak): Herhangi bir ayıbı, çekinecek bir durumu olmamak, iffetli ve şerefli olmak”İşte alnı açık yüzü ak meydandayım; çıksınlar karşıma

Alnını karışlamak: 1 Bir işin çok güç olduğunu, yapılamayacak kadar zor olduğunu anlatır 2 Küçümseyerek meydan okumak, tehdit etmek”Beni polise bildirenin alnını karışlarım


Alnının akıyla: Küçümsenecek, ayıplanacak bir duruma düşmeden; tertemiz, şerefiyle, başarılı olarak”Allah`ın izniyle bu işten alnımın akıyla çıkacağım

Alnının ar damarı çatlamak: Utanma, sıkılma duygularını yitirmiş bulunmak”Adama bak nerede soyunuyor, alnının ar damarı çatlamış anlaşılan

Alnının damarı çatlamak: Başarmak için çok sıkıntı çekmek, çok çaba sarf edip emek vermek”O yolu açıncaya kadar benim alnımın damarı çatladı, sen ne halt etmeye bozuyorsun?”


Alnının kara yazısı: Kötü talih, baht”Ne yapayım, alnımın kara yazısı böyle imiş

Al takke ver külâh: 1 Bir mesele üzerinde uzun çekişmelerden sonra 2 Senli benli, samimî dostluğu sürdürerek”Al takke ver külâh yıllarca yaptık bu işi

Altı alay, üstü kalay: İçi dışı bir olmayan; dışı süslü, içi berbat”Altı alay üstü kalay bir dolaba benziyor bu


Altı kaval, üstü şeşhane (Şişhane): Daha çok giyim için “altı, üstüne; bir parçası öbür parçasına uymaz” anlamında kullanılır”Çabuk çıkar şu üzerindeki altı kaval üstü şeşhane elbiseyi, yoksa rezil olacaksın el âleme

Altın babası: Çok zengin, parası çok olan kimse”Adam altın babası, her istediğini kolayca yaptırıyor


Altın bilezik: Para getiren, hayat boyunca geçimi sağlamaya yarayan sanat ve meslek”Şimdiden bir altın bilezik sahibi ol ki yarın rahat edesin

Altında kalmamak: 1 Bir şeyi karşılıksız bırakmamak”Onun bana yaptığı iyiliğin altında kalır mıyım?”2 Bir şeyin üstesinden gelmek”Bana verdiği işin altında kalmayacağım

Altından Çapanoğlu çıkmak: Girişilen bir işte başa dert olacak bir durumla, umulmayan bir tehlike ile karşılaşmak”Bana öyle geliyor ki bu işin altından Çapanoğlu çıkacak


Altından girip üstünden çıkmak: Bir serveti, bir parayı, bir kaynağı gereksiz yere, düşüncesizce, sorumsuzca harcayıp kısa zamanda bitirmek”Bir ayda o kadar paranın altından girip üstünden çıktı


Altından kalkmak: Bir zorluğu yenip işi başarmak”Telâşlanma, işin altından kalkacaktır o


Altını çizmek: Bir şeyin (daha çok sözün) önemini belirtmek, üzerine dikkati çekmek, vurgulamak”Altını çize çize söylüyorum Eninde sonunda sen de geleceksin


Altını üstüne getirmek: 1 Bir şeyi bulmak için aramadık yer bırakmamak”Evin altını üstüne getirdik ama tabancayı bulamadık” 2 Söz ve davranışlarıyla çevreyi birbirine düşürmek, karmakarışık etmek”Adam iki çift laf etti Topluluğun altını üstüne getirdi

Altın kesmek: Çok fazla miktarda para kazanır olmak”Adamların açtığı büfe altın kesiyor sanki


Altmış altıya bağlamak: O an ki durumu temelli olmayan bir çözümle kurtarmak veya bir işi kesin neticeye vardırmış gibi görünmek”İnsanları altmış altıya bağlamakta üstüne yoktur onun


Altta kalanın canı çıksın: “Herkes başının çaresine baksın, güçsüzleri düşünme, gücü yetmeyene ne olursa olsun” anlamında kullanılır


Alttan (aşağıdan) almak: Sert konuşan birine karşı yumuşak, olumlu, onu haklı görüyormuş gibi tavır almak”Amacına ulaşmak istiyorsan onunla konuşurken alttan al, pes perdeden konuş


Alttan güreşmek: Biraz geriden, pasif hareket edip gizli gizli yenme yollarını kollamak”Vay hınzır vay! Alttan güreşip aklın sıra başarı kazanacaksın ha!”


Alt yanı çıkmaz sokak: Sonuç alınmayacak iş, umutsuz durum”Çobanlık mı, dağ tepe dolaş dur, alt yanı çıkmaz sokak vesselâm


Amana gelmek: Teslim olmak, önce direnirken zor karşısında boyun eğmek”Nihayet düşman amana geldi


Aman dedirtmek (amana getirmek): Karşı koyan birini boyun eğmek zorunda bırakmak, teslim olmaya zorlamak”Düşmana aman dedirtmek boynumuzun borcu oldu artık


Aman dilemek: Önce direnirken zor karşısında boyun eğip canının bağışlanmasını istemek, galip gelenin merhametine sığınmak”Aman dileyene kılıç kalkmaz

Aman vermemek: 1 Göz açtırmamak, rahat bırakmamak 2 Düşmanı acımayıp öldürmek, merhamet etmemek”Böyle kahpe insanlara sakın aman vermeyin!”

Ana baba günü: 1 Mahşer günü 2 Sıkıntılı kalabalık; telâşlı, tehlikeli, kimsenin kimseyi tanımadığı kalabalık”Yangın yeri ana baba gününe dönmüştü

Ana kuzusu: 1 Pek küçük kucak çocuğu 2 Sıkıntıya, güç işlere alışkın olmayan, nazlı çocuk veya gen甪u torbayı kaldırışına bak hele, tam bir ana kuzusu

Anan yahşi, baban yahşi: Bir kimseyi işini yaptırabilmek için pohpohlamak, gereğinden fazla överek istediğini elde etmeye çalışmak


Anası ağlamak: Çok eziyet çekmek, sıkıntıya katlanmak, bitkin duruma düşmek”Onu buraya getirinceye kadar anam ağladı


Anasından doğduğuna pişman: 1 Üşengeç, çok tembel 2 Canından bezmiş”O işi yaptı ama anasından doğduğuna bin pişman


Anasından doğduğuna pişman etmek: Çok eziyet ederek canından bezdirmek, bir kimseyi çok üzmek”Karşıma bir çıksın, onu anasından doğduğuna pişman edeceğim

Anasından emdiği süt burnundan (fitil fitil) gelmek: Bir işi yaparken çok sıkıntı çekmek, eziyete katlanmak”Şu arabanın taksitlerini ödeyinceye kadar anamdan emdiğim süt burnumdan geldi


Anasını ağlatmak: Bir kimseye çok eziyet edip sıkıntı çektirmek”Adamın üzerine öyle gittiler ki iki günde anasını ağlattılar


Anasının gözü: Hileci, kurnaz, çok açık göz, çıkarcı, hin oğlu hin”Adam anasının gözü, iki dakikada bitiriverdi işi


Anasının nikâhını istemek: Bir şeye değerinden çok para istemek, olmayacak bir istekte bulunmak”Senin istekli olduğunu duydu adam, şimdi gidersen anasının nikâhını isteyecek o eve


Anasını sat! (satayım): Önem verme, aldırma, umursama, bunun için kederlenme, üzülme,”Sat anasını o işin, yenisine bak!”


Anca beraber, kanca beraber: Birbirimizden ayrılmayacağız, işler iyi de gitse, kötü de gitse hep birlikte yapacağız, beraberliği bozmayacağız”Bu toprağı yalnız ben mi atacağım, hayır arkadaşlar; haydi anca beraber, kanca beraber


Anladımsa Arap olayım: “Hiçbir şey anlamadım” anlamında kullanılır”Senin anlattıklarını anladımsa Arap olayım


Ant içmek (etmek): Yemin etmek, bir şeyi yapmaya veya yapmamaya söz vermek”Ant içtik, asla bu ülkeyi düşmana bırakmayacağız


Apar topar: Telâş ve acele ile, yaka paça, hazırlanmadan,”Treni kaçırırım korkusuyla apar topar evden ayrıldım


Ara (aralarını) bozmak: İki kişi arasındaki iyi ilişkiyi, dostluğu, arkadaşlığı yıkmak”Kim ki ara bozar, o toplumun yüz karasıdır


Ara bulmak: Birbirleriyle anlaşamayan, bir araya gelemeyen kişileri uzlaştırmak, barıştırmak”İki öğrencinin arasını bulmak, tam bir haftamı aldı


Araları açılmak (bozulmak): İyi ilişkileri, dostlukları, arkadaşlık bağları kopmak; birbirlerine dargın hâle gelmek”Şu iki çiftin araları nasıl açıldı hâlâ anlayamadım
Aralarından kara kedi geçmek (veya aralarına kara kedi girmek): İyi anlaşan iki kişinin veya dostun ilişkileri bozulmak, aralarına soğukluk girmek, birbirlerine gücenmek,”Niçin konuşmuyorsunuz? Aranızdan kara kedi mi geçti?”

Aralarından su sızmamak: Çok iyi, çok yakın dostluk veya arkadaşlık kurmak, ahbap olmak”Şunlara bak, aralarından su sızmıyor

Arap saçına dönmek: İşlerin çok karışıp içinden çıkılmaz bir durum alması”Bırak artık sorumsuzluğu, işleri bu tavrınla Arap saçına döndürdün

Araya girmek: 1 İki kişinin arasındaki bir işe karışmak 2 Araları bozuk olan iki kişiyi uzlaştırmaya çalışmak 3 Yapılmakta olan bir işin yapılmasını geciktirmek”Araya başka işler girince seninkini yapamadım, kusura bakma

Araya koymak: Bir işte sözü geçen bir kimsenin aracılığına başvurmak”Genel müdürü araya koyup senin işe alınmanı sağlayacaklardır

Arayı yapmak: 1 Arası bozuk olan kimse ile barışmak 2 Arası açık olan iki kişiyi uzlaştırıp, barıştırmak”Hasan aramızı yapmasaydı biz hâlâ diken üstünde oturuyor olacaktık

Ar damarı çatlamak: Utanç duyulacak şeyleri sıkılmadan yapmak, utanmayı bırakmak, yüzsüz olmak”Ar damarı çatlamış bu adamdan ne umuyorsun anlamadım bir türlü

Arı kovanı gibi işlemek: Girip çıkanı, gelip gideni çok olmak”Şu seçim dolayısıyla doktorun evi arı kovanı gibi işliyor

Ârif olan anlasın (anlar): Üstü örtülü olarak söylenen bir sözün, anlayışı kuvvetli kimselerce anlaşılabileceğini belirtmek için kullanılır

Arka arkaya vermek: Birbirini korumak, kollamak, için birleşmek; dayanışmak, yardımcı olmak”Arka arkaya verirsek karşımızda hiçbir güç duramaz

Arka (sırt) çevirmek: Birine eskiden duyduğu ilgiyi göstermemek, yabancı gibi davranmak”İşlerim bozulunca bana sırt çevirdi

Arka çıkmak: Birilerine karşı, birini korumak; savunmak, kayırmak”Babası arka çıkmasaydı onu bir güzel dövecekti


Arkadan söylemek: Bir kimsenin bulunmadığı yerde onun hakkında ileri geri konuşmak, dedikodusunu yapmak, çekiştirmek”Adamın arkasından söylemeye utanmıyor musun?”

Arkadan vurmak: Kendisine inanan, güvenen bir kimseye gizlice kötülük etmek”Onun beni arkamdan vuracağı hiç aklıma gelmezdi

Arka kapıdan çıkmak: Özellikle bir eğitim kurumundan, bir iş yerinden hiçbir varlık gösteremeden, bir şey öğrenemeden ayrılmak”Övünüp durma, bilgine bakılırsa sen o okulun arka kapısından çıkmışsın

Arkası kesilmek: Tükenmek, bitmek, süregelen bir şeyin son bulması”Kiranın da arkası kesilirse ne yaparız biz?”


Arkasına düşmek: 1 Birini gözden ayırmayarak arkasından gitmek 2 Bir işi sona erdirmek için çok sıkı çalışmak”Arkasına düşmezsen nasıl elde edeceksin o evi?”


Arkasında dolaşmak (gezmek): Bir işi sonuca bağlamak için ilgili yerlere giderek görüşme fırsatı aramak, onların yardımını sağlamak


Arkasını getirememek: Başladığı işi sürdürüp sona erdirememek, sonuçlandıramamak”Ne tembel adamsın, şu işin arkasını getiremedin hâlâ!”


Arkasını sıvamak: İltifat etmek, okşamak, övmek, birisini bu yolları kullanarak bir işe sevk etmek”Arkasını sıvayarak yaptırıyorum her işi bu çocuğa


Arkasını (birine) vermek: Bir kimsenin himayesinden güç almak”Arkasını kaymakama vermiş pervasızca konuşuyor, yolu burdan geçireceğim diyor


Arkası (sırtı) pek: 1 Soğuktan muhafaza edecek biçimde giyinmiş, iyi giyinmiş olan 2 Güçlü bir kimseye ya da yere güvenen”Ona göre hava hoş, çünkü karnı tok, sırtı pek nasıl olsa!”


Arkası (sırtı) yere gelmemek: 1 Sarsılmamak, sağlam ve sağlıklı durumunu sürdürmek 2 Hiç yenilgi yüzü görmemek”Arkası yere gelmemiş bir adam olarak kalmalı o


Armudun sapı var, üzümün çöpü var demek: Hiçbir şeyi beğenmemek, her şeyin bir kusurunu bulmak


Armut piş, ağzıma düş: Bir işin hiç emek harcamadan olmasını, kendiliğinden hazır olup ayağına gelmesini bekleyenlerin durumunu anlatmak için kullanılır


Arpa boyu kadar gitmek: Pek az ilerlemek”Onca çabaya rağmen arpa boyu kadar gidebildim ancak


Arpacı kumrusu gibi düşünmek: Derin derin ne yapacağını bilemeden, çaresizlik içinde düşünüp durmak”Öyle arpacı kumrusu gibi ne düşünüp duruyorsun?”


Arpalık yapmak: Bir yeri sürekli çıkar kaynağı olarak kullanmak, sömürmek”Batılılar ülkemizi arpalık yaptılar âdeta


Art düşünce (niyet): Açığa vurulandan ayrı, gizli tutulan, asıl düşünce”Onun bizim hakkımızda art düşüncelere sahip olduğunu biliyorum


Asıp kesmek: 1 İşkence etmek, zalimce tavırlarda bulunmak 2 Tehdit etmek, zalimce davranışlarda bulunacakmış gibi konuşmak”Dün haktan ve adaletten söz edenler, bugün iktidar olunca asıp kesmeye başladılar


Askıda kalmak: Bir engel çıkması dolayısıyla bir işin sonuca varamaması, yapılamayıp öylece kalması”Senin gelmemen yüzünden bütün işler askıda kaldı


Askıya almak: 1 Geciktirmek, belirsiz olarak ertelemek, bir işi zamanında yapmayıp savsaklamak 2 Altı boşalmış yapıyı dikmelerle tutturarak yıkılmaktan kurtarmak”Söyle ona, o adamların tayin işlerini askıya alsın


Askıya çıkarmak: Evlenecek kimselerin nikâhtan önceki durumlarını gösterir belgelerin, belirli bir süre için ilgili dairede görünür bir yere asılması, ilân edilmesi


Aslan payı: 1 Hak edilenden daha çok alınan pay, en güçlünün aldığı pay 2 Bir bölüşmede en büyük pay”Aslan payı Ahmet`e düştü


Aslan yürekli: Yılmaz, hiçbir şeyden korkmayan, yiğit, kahraman,”Aslan yürekli Mehmetçik düşmanı çil yavrusu gibi dağıttı


Aslı faslı (astarı) olmamak: Yalan, asılsız olmak, gerçek payı bulunmamak”Aslı astarı olmayan işlerin içine sürükleme bizi


Astarı yüzünden pahalı olmak: Bir işin ayrıntısına ödenen paranın aslına ödenen paradan fazla olması, gerçek değerinden fazlaya mal olması”Elbiseyi diktin ama astarı yüzünden pahalı oldu


Astığı astık, kestiği kestik: Davranışlarından dolayı kimseye hesap vermeyen, istediği gibi davranan, çok sert kimseler için kullanılır


Aşağıdan almak: Sert konuşan kimselere karşı yumuşak bir dil kullanmak”Biraz aşağıdan alırsan onun sana zarar vermesini kolayca önlersin

Aşağı kurtarmaz: 1 Bundan ucuza verilmez 2 Daha aşağı bir durumu kendine lâyık görmez”Israr etme, bu araba daha aşağı kurtarmaz

Aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık: Sakıncalı oluşları eşit olan iki karşıt davranıştan birine karar verememe zorunluluğunu anlatmak için kullanılır

Aşağı yukarı: Yaklaşık olarak, hemen hemen, tam değil de tama yakın”Aşağı yukarı on kilo gelir bu yük


Aşık atmak: Birisiyle yarışmak, özellikle kendisinden üstün birisiyle yarış etmek”Sen benimle aşık atacak biri değilsin


Ata et, ite ot vermek (yedirmek): Uygunsuz iş yapmak; birbirini tamamlayan, birbirine uyan unsurları ters kullanmak; kişilere işlerine yaramayan şeyi, ilgili olmadıkları görevi vermek”Ata et, ite ot verilen bir ülkede dirlik düzenlik mi olurmuş?”

Ateş almak: 1 Yanmak, tutuşmak 2 Ateşli silâhın patlaması 3 Telâşlanmak, öfkelenmek, heyecanlanmak, coşmak”Silâh birden ateş aldı


Ateş bacayı sarmak: Bir iş ya da olay önüne geçilemez, tehlikeli bir durum almak”Ateş bacayı sarmadan çabuk gidelim buradan!”


Ateş basmak: Aşırı ölçüde sıkılmak, heyecanlanmak, utanmak sonucu vücutta sıcaklığın artması, yüzün kızarması”O nadide, paha biçilmez vazoyu kırınca bedenini birden bire ateş bastı


Ateşe atmak: Birini çok tehlikeli bir işe bile bile sokmak”Hiç aldırmadan, biricik kızını o adamla evlendirip ateşe atamazsın değil mi?”


Ateşe tutmak: 1 Ateşli silâhla mermi atmak 2 Bir şeyi ateşin üzerinde tutarak ısıtmak”Zalim askerler zavallı köylüleri yaylım ateşine tuttular


Ateşe vermek: 1 Bir yeri bilerek yakıp yok etmek 2 Aşırı ölçüde telâşlandırmak 3 Bir toplumu, bir ülkeyi kargaşalık içine sürükleyerek yıkıma uğratmak”Dış güçler yerli işbirlikçilerle anlaşarak ülkeyi ateşe verdiler


Ateşine (nârına) yanmak: Birinin yüzünden büyük haksızlığa uğramak, zarar görmek”Eğer bu malı satamazsam senin ateşine yanmış olacağım

Ateş kesilmek: 1 Çok kızgın, öfkeli davranışlar göstermek 2 Çok çalışkan, hareketli ve becerikli olmak 3 Ateşli silâhlarla yapılan atışa son vermek”Taraflar ateş kesilmesine razı olmadılar


Ateşle oynamak: Çok tehlikeli, zarar verecek bir işin üstüne üstüne gitmek ya da böyle bir işe girişmek”Bırak o silâhı elinden! Ateşle oynadığının farkında mısın sen?”

Ateş pahasına: Çok pahalı”Yeni daireler ateş pahası, nasıl alacağız?”

Ateş püskürmek: Çok öfkeli olmak, ağır sözler söylemek”Öğretmen kapıyı kıran öğrencilere ateş püskürdü

Ateşten gömlek: İçinde bulunulan acı, sıkıntılı, dayanılmaz durumu anlatmak için söylenir”İflas etmem, ateşten gömlek giymem demektir

Atı alan Üsküdar`ı geçti: “Fırsat kaçtı, artık yapılacak şey kalmadı” anlamında kullanılır”Sen daha dur, atı alan Üsküdar`ı çoktan geçti

Atı eşkin, kılıcı keskin: Her bakımdan güçlü, dilediğini yapabilir”Zalimlere karşı durmak mı istiyorsun? Atın eşkin, kılıcın keskin olmalı!”

Atın yüğrükse bin de kaç: İmkânın varsa kendini kurtarmaya bak

Atıp tutmak: 1 Kendi gücünü aşacağı işler yapacağını söylemek, abartılı konuşmak 2 Birisinin arkasından ileri geri konuşmak, kötü sözler etmek”Yüzüne karşı söyle, arkasından atıp tutma adamın


At oynatmak: 1 Ata hüner göstermek 2 Bildiği ve istediği gibi davranmak 3 Belli bir alanda üstünlük kurmak”Meydan adamlara kaldı, istedikleri gibi at oynatıyorlar

Atsan atılmaz, satsan satılmaz: İşe yaramadığı, sıkıntı verdiği hâlde vazgeçilemeyen şeyler ve kimseler için kullanılır”Ne yapayım, kardeş işte! Atsan atılmaz, satsan satılmaz!”


Attan inip eşeğe binmek: Bulunduğu dereceden, mevkiden, önemli görevden daha aşağı bir yere inmek veya alınmak”Aklını başına toplamazsan adamı işte böyle attan indirip eşeğe bindirirler


Avaz avaz bağırmak: Olanca gücüyle bağırmak; sesi yettiği kadar, var gücüyle bağırmak”Tamam duyuyorum, öyle avaz avaz bağırma!”


Avucunun içine almak: Birini her dediğini yapar duruma getirmek, baskı ve etkisi altına almak”Kaymakam bütün kasabalıyı avucunun içine aldı

Avucunu yalamak: Umduğunu ele geçirememek, beklediğini elde edememek”Avucunu yalamak istemiyorsan harekete geç, sen de çalış


Avuç açmak: Yardım istemek, dilenmek, para istemek ya da ister duruma düşmek”Yarın avuç açmamak için bugünden çalışmalısın


Ayağa düşmek: 1 Bir şeyin değerini kaybetmesi 2 Yalvarır duruma gelmek 3 İşe ilgisiz ve yetkisiz kimseler karışır olmak”Sevinmeyin boşuna, bu işi ayağa düşürmeyeceğim hiçbir zaman


Ayağa kalkmak: 1 Hasta iyi olmak 2 Saygı göstermek için oturma durumundan ayak üzeri duruma geçmek 3 Telâşlanmak, heyecanlanmak 4 Dikilmek, ayakları üzerinde durmak”Dedem nihayet ayağa kalktı


Ayağı (ayakları birbirine) dolaşmak: Yürürken herhangi bir sebepten ötürü ayakları birbirine takılmak, sendelemek”Korkusundan zavallının ayakları birbirine dolaştı

Ayağı düşmek: Bir yere uğramak, o yer yolu üzerinde bulunmak, yolu düşmek”Bu rezillikten sonra onun ayağının buralara düşeceğini sanmam artık

Ayağı düze basmak: İşleri iyi gitmek, zorlukları yenerek rahata kavuşmak”Şu borcu da ödedik mi ayağımız düze basacak inşallah


Ayağı ile gelmek: 1 Kendi isteği ile gelmek 2 Çok fazla emek sarf edilmeden elde edilmek”Adam ayağı ile geldi dayak yemeye


Ayağına bağ olmak: Bir işini yapmasına, bulunduğu yerden ayrılmasına engel olmak”Bu çocuk ayağıma bağ oldu, onu bırakıp da bir yere gidemiyorum

Ayağına dolaşmak (veya dolanmak): 1 Birisinin yaptığı işe engel olmak 2 Başkasına yaptığı kötülük kendi başına gelmek”Şu köpeği birisi çıkarsın atölyeden, insanın ayaklarına dolanıyor


Ayağına gitmek: Büyüklük taslamadan alçak gönüllülük edip birinin yanına varmak”O baban senin, ayağına gitmelisin


Ayağına kapanmak: Kendini küçük düşürerek yalvarıp yakarmak”İnsan ne birisinin ayağına kapanmalı, ne de birisini ayağına kapandırmalı

Ayağına (ayaklarına) kara su inmek: Bir yerde ayakta beklemekten veya uzun süre dolaşmaktan çok yorulmak”Seni aramaktan ayaklarıma kara sular indi, nerelerdeydin Allah aşkına!”


Ayağını çekmek: Daha önce gittiği yere artık uğramaz olmak, ilişkiyi ve ilgiyi kesmek”Artık onlardan elimi ayağımı çektim


Ayağını denk almak: Birilerinin kendisine karşı yapacakları muhtemel kötülüklere karşı uyanık davranmak, tedbirli olmak”Eğer ayağını denk almazsan o adamlar başına bir iş açacaklar senin


Ayağını kaydırmak: Bir yolunu bularak birini bulunduğu işten, mevkiden uzaklaştırmak”Adamcağızın hiç suçu yokken ayağını kaydırdılar, şimdi aç susuz dolaşıyor


Ayağını kesmek: 1 Bir yere gitmez, uğramaz olmak 2 Birini bir yere artık uğramaz duruma getirmek”Öyle korkutun ki o adamın ayağı kesilsin bu meyhaneden?”

Ayağının altına almak: 1 Acımasızca, tekmelerle kıyasıya dövmek 2 Bir şeyi küçük görerek ondan faydalanma yoluna gitmemek, o şeyi tepmek”Önüne serilen bütün nimetleri ayağının altına aldı hiç tınmadan

Ayağının tozuyla: Henüz dinlenmeden, yoldan gelir gelmez”Adamı ayağının tozuyla kodese tıktılar


Ayağını sürümek: 1 Verilen bir görevi ağırdan yapmak 2 Bir yerden ayrılmak üzere bulunmak 3 Ölmek üzere olmak 4 Halk inanışına göre birinin gelmesi, ardından başkalarının da gelmesine yol açmak”Ayağını mı sürüdün ne, senden sonra gelen misafirlerin sayısını Allah bilir ancak!”


Ayağını yorganına göre uzatmak: Gelirini giderine uydurmak, harcamalarda geliri aşmamak”Ayağını yorganına göre uzatmazsan ileride aç kalırsın

Ayağı (ayakları) suya ermek (değmek): Neden sonra aklı başına gelmek, bir şeyin aslını anlamak, beklenen biçimde olmadığını kavramak”Toy olduğu için doğruyu göremiyor, onun da ayağı suya erecek bir gün

Ayak altında kalmak: 1 Hor görülüp aşağılanmak, değer verilmemek 2 İnsanların sık gelip geçtiği yerde, kalabalık içinde kalmak”Seyyar satıcıların pek çoğu ayak altında kalınacak bir yeri seçerler


Ayak atmamak: Bir yere hiç gitmemek”O kente ayak atmadım henüz

Ayak diremek: Bir şeyde ısrar etmek, karşı koymak, kendi kararından vazgeçmemek”Ayak diremeseydi çoktan evini yıkmış olacaklardı

Ayaklar altına almak: Önem verilmesi gereken şeyleri hiçe saymak, çiğnemek”Babasının onun için verdiği emekleri ayaklar altına alarak o serseriliği seçti

Ayakları geri geri gitmek: Bir yere istemeye istemeye, gönülsüz gitmek”Hoşlanmadığım bu insanların yanına yaklaştıkça ayaklarım geri geri gitmeye başladı


Ayaklı kütüphane: Çok şey okumuş, her sorulana cevap veren, çok şey bilen, okudukları aklında kalmış kimse”Adam ayaklı kütüphaneydi sanki!”


Ayakta kalmak: 1 Bir zorluk karşısında yıkılmamak, çökmemek 2 Oturacak yer bulamamak”Gemi öyle kalabalıktı ki hepimiz ayakta kaldık


Ayak takımı: İşe yaramaz, bilgisiz, görgüsüz, kaba, serseri, değersiz kimselerin bütünü”Mahallemizde ayak takımı gittikçe çoğalıyor


Ayak uydurmak: 1 Adımlarını başkasınınkine uydurmak 2 Kendi gidiş ve davranışını başkasınınkine benzetmek”Bu bozuk topluma ayak uydurmak zorunda değiliz


Ayak üstü (üzeri): 1 Kısa süre içinde, acele olarak 2 Ayakta durarak, ayakta dikilerek”Gel de şu büfede ayak üstü atıştıralım biraz
Ayasofya`da dilenip Sultanahmet`te sadaka (zekât) vermek: Kendisi başkasının yardımı ile geçinirken, gösteriş için elindekini başkalarına yardım amacıyla dağıtmak

Ayıkla pirincin taşını: Bir işin oldukça karışık, dolaşık, içinden çıkılması güç olduğunu anlatmak için kullanılır”Durup dururken adama olmadık sözler söylemiş, şimdi ayıkla pirincin taşını!”


Ayılıp bayılmak: 1 Sinir krizi geçirmek, bunalıma düşmek 2 Birini kendinden geçercesine sevmek, beğenmek”Her kan görüşünde ayılıp bayılıyor


Ayranı kabarmak: Öfkelenmek, kızıp bağırmak; coşmak”O konuştukça adamın elleri titriyor, ayranı kabardıkça kabarıyordu


Ayvaz kasap hep bir hesap: “Ha öyle ha böyle, ikisi de bir; hangi yolu seçersek seçelim aynı sonuca varır” anlamında kullanılır


Ayyuka çıkmak: 1 Pek yükselmek (ses için) 2 Herkesçe duyulmak, yayılmak (dedikodu için)”Öyle kızgındı ki sesi ayyuka çıkıyordu


Aza çoğa bakmamak: Eline geçenle yetinmek, tok gözlü olmak

Azizlik etmek: Şaka ile takılmak, muziplik etmek, şaka ile aldatmak”Osman azizlik etmeye bayılır


Baba adam: Ağır başlı, iyi yürekli, olgun, hoşgörülü, yaşlıca adam”Ne baba adammış meğer, ailesinden değil, komşularından bile kimseyi ihmal etmedi


Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #11
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



B HARFİYLE BAŞLAYAN DEYİMLER

Baba adam: Ağır başlı, iyi yürekli, olgun, hoşgörülü, yaşlıca adam”Ne baba adammış meğer, ailesinden değil, komşularından bile kimseyi ihmal etmedi


Babası tutmak (veya babaları üstünde olmak): Çok fazla öfkelenmek, kızgınlığı her hâliyle belli olmak”İş meselesini konuşamadım, çünkü babaları üstündeydi odasına girdiğimde


Babana rahmet: “Yaptığın iş, söylediğin söz çok yerinde; Allah senden razı olsun” anlamında hoşnutluk, memnunluk bildirmek için kullanılır


Baba ocağı (evi veya yurdu): Dededen, babadan kalma ev; toprak, yurt”Borçları yüzünden baba evini satmak zorunda kaldı


Babasının hayrına (mı?): Hiçbir çıkar gözetmeksizin”Babasının hayrına mı yaptı sanıyorsun senin işini?”


Bağ bozmak (bağbozumu): 1 Bağda son kalan ürünün toplanması 2 Bu işlerin yapıldığı mevsim (güz), gün”Bağbozumu besmele ile başlarsa bereketli olur


Bağrına basmak: 1 Kucaklamak, kolları ile sararak göğsüne yaslamak 2 Birini gözetip kayırmak, koruyup yetiştirmek”Amcası, yeğenini bağrına basmakta geçikmedi


Bağrına taş basmak: Uğradığı zarara, felakate sesini çıkarmadan katlanmak”Evi yıkılan Hasan bağrına taş basmaktan başka bir yol bulamadı


Bağrını delmek: İçine işlemek, pek dokunmak, dertli olmasına yol açmak”Yurdundan kovulması, şairin bağrını deldi


Bağrı yanık: Çok acı çekmiş; dert, sıkıntı, darlık, kahır görmüş; yaslı”Nice bağrı yanık insanlar yaşamış bu topraklarda

Bahse girmek: Görüşünde veya iddiasında haklı çıkacak tarafa bir şey verilmesini kabul eden sözlü anlaşma yapmak”Erken kalkmak konusunda onunla bahse girdik


Bahtı kara: Mutsuz, dertten kurtulamayan, işleri hep ters giden”Allahım, şu bahtı kara kuluna yardım et de düzlüğe çıksın!”



Baklayı ağzından çıkarmak: Sabrı tükenip o zamana kadar sakladığı şeyleri söylemek”Yeter artık, çıkar ağzından şu baklayı!”


Bal alacak çiçeği bilmek: Çıkar sağlanacak yeri veya şeyi bulmak, bu konuda nasıl hareket edileceğini bilmek”Onun bal alacak çiçeği bilmede üstüne yoktur


Baldırı çıplak: İşsiz güçsüz, serseri, başı boş, ayak takımından”Sokaklar baldırı çıplaklardan geçilmiyor

Bal dök (de) yala: Bir yerin çok temiz, pırıl pırıl olduğunu anlatmak için kullanılır”Odayı öyle elden geçirmiş ki bal dök de yala!”

Balgam atmak: Bir iş ya da konu üzerinde kuşku uyandıracak söz söylemek”Lütfen sus, ortaya bir balgam atıp da insanı huzursuz etme
Bal gibi: 1 Çok tatlı 2 Çok iyi, adamakıllı, pekâlâ”Bal gibi iş, daha ne duruyorsun?”


Balık etinde: Ne şişman, ne zayıf; biçimli, kilosu yerinde olan



Balık istifi: Çok sıkışık bir durumda”Otobüs, balık istifi gibi yerleşmiş insanları zor taşıyordu



Balık kavağa çıkınca: Gerçekleşmesi mümkün olmayacak işleri anlatmak için kullanılır”O kız, o çocukla ancak balık kavağa çıkınca evlenir



Balon uçurmak: İlgililerin ne diyeceklerini anlamak veya insanların telâşlanmalarını sağlamak amacıyla aslı olmayan bir haber yaymak”Askerliğin kısalmasıyla ilgili bir balon uçurdu, buna sonra kendisi de inanmaya başladı


Balta olmak: Musallat olmak, asılmak, direnerek bir şey istemek, istediğini yaptırmak için sürekli ısrar etmek”İnsanın başına balta olan kişileri sevmek mümkün değil


Baltayı taşa vurmak: Bilmeyerek karşısındakini kıracak söz söylemek, pot kırmak”Baltayı taşa vurunca öyle utandı ki sormayın gitsin

Bam teline basmak: Bir kimseyi, duyarlılık gösterdiği konuda kızdıracak söz söylemek, öfkelendirecek bir şey yapmak”Bir insanı delirtmek mi istiyorsun? Onun bam teline basacaksın



Bana mısın dememek: Aldırış etmemek, ona hiçbir şey etkili olmamak”Sırtına o kadar yük vurdular, adam yine de bana mısın demedi



Barut fıçısı: Her an karışıklık, kavga ve savaşın çıkacağı yer”Nereden çıktığı belli olmayan bir ses, meydanı bir anda barut fıçısına döndürdü


Barut kesilmek: Çok öfkelenmek, kızmak, sinirlenmek”Elektriği bağlanmayan adam barut kesilmiş, etrafa bağırıp duruyordu


Basıp gitmek: Aklına koyduğu şeyi yapmak amacıyla, o an bulunduğu yerden kimseye danışmadan ayrılmak”Öyle her aklına estiğinde basıp gidemezsin buradan



Basireti bağlanmak: Gerçeği göremez, iyi düşünüp kavrayamaz bir duruma düşmek”Öylece kalakaldım, ne yapacağımı bilemiyorum, basiretim bağlandı âdeta



Baskın çıkmak: Üstünlüğünü göstermek, karşısındakini geçmek”Koşuda değil, ancak güreşte baskın çıkarım ona


Bastığı yeri bilmemek: 1 Çok fazla sevinmek 2 Dengesiz hareketlerde bulunmak, durumunu kontrol edememek, şaşkınlıktan nerede olduğunu bilememek”Eşinin ölümünden sonra bastığı yeri bilmez bir adam oldu



Baston (kazık) yutmuş gibi: Dimdik duran, yürüyen kimsenin durumu”Baston yutmuş gibi ortalıkta dolaşıp da asabımı bozma!”



Başa baş (gelmek): Birbirine denk, eşit olmak; birlikte olmak”Takımlar başa baş bir mücadele verdiler



Başa çıkarmak: 1 Bir işi bitirmek, sona erdirmek, başarmak 2 Bir kişiye aşırı ölçüde ilgi gösterip çok şımartmak”Ona biraz daha yüz verirsen başına çıkacak, söylediğini yapmayacak



Başa çıkmak: Gücünün üstünlüğünü kanıtlamak, bir şeye gücü yetmek”Onunla başa çıkabilirim, merak etme sen



Başa geçmek: 1 En üstün yeri almak 2 Herhangi bir konu önemce ilk sırayı almak”Ülkede ekonomikyolsuzluklar başa geçti



Başa gelmek: Kötü bir duruma uğramak”Kim demiş başa gelen çekilir diye?”



Başa güreşmek: 1 Yağlı güreşte başpehlivanlık için güreşmek 2 En üstün sonucu almak için mücadele etmek, yarışmada birinciliği almak için uğraşmak”Takımımız öteden beri başa güreşir



Baş ağrısı: Varlığı tedirginlik verici şey, rahatsız edici kimse”Sen ne baş ağrısı bir adammışsın meğer!”


Baş ağrıtmak: Yerli yersiz konuşarak, gereksiz sözler söyleyerek, çok konuşarak birisini rahatsız etmek”Baş ağrıtmakta üstüne yoktur senin


Başa (başına) kakmak: Yapılan iyiliği yüzüne vurarak birisini üzmek, incitmek”Üç kuruş verdi, üç gün geçmeden başına kaktı

Baş alamamak: Çok uğraştıran bir konudan kurtulup da vakit ve fırsat bulamamak”Şu çocuklarla uğraşmaktan baş alamıyorum ki sana geleyim

Baş aşağı gitmek: Sürekli kötüleşmek, zarar görmek”Baş aşağı giden işlerinin önünü alamadı bir türlü

Baş başa kalmak: Biriyle yalnız kalmak, iki kişi bir arada yalnız kalmak”Misafirler gittikten sonra baş başa kaldılar

Baş başa (kafa kafaya) vermek: Birbirinin düşüncesinden yararlanmak üzere birkaç kişi toplanıp bir konuyu görüşmek, bir konuda dertleşmek”Bu sorunu ancak baş başa vermekle çözebiliriz

Baş belâsı: Sürekli rahatsız eden, yük olan, bir kimseye musallat olup sıkıntı veren ve uzaklaştırılamayan kişi ya da şey”Şu baş belâsı adamı uzaklaştırırsanız sevindirirsiniz beni

Baş çekmek: Ön ayak olmak, öncülük etmek”Hayatı boyunca baş çeken bir adam olarak yaşadı

Baş edememek: Gücü yetmemek, başarı kazanamamak, bir işi başarmakta zorluk çekmek”Şu uysal insanlarla baş edemezsen kiminle edeceksin!”

Baş eğmek: Direnmekte vazgeçip güçlünün buyruğuna girmek, teslim olmak”Türk milletine baş eğdiremezsin

Baş göstermek: Ortaya çıkmak, belirmek, vuku bulmak”Milletimiz baş gösteren bu yeni fikri kısa zamanda benimseyecektir

Baş göz etmek: Evlendirmek”Şu kızı da bir baş göz edersem gözüm arkada kalmayacak

Başı ağrımak: Bir işten dolayı sorumlu duruma düşmek, kaygu çekmek”Sana güveniyorum, başımı ağrıtmayacağına eminim, haydi güle güle git


Başı altından çıkmak: Kötü bir şey, kötü bir durum, birinin gizli düzeni ve tertibiyle meydana gelmek”Böyle şeyler bilirim ki senin başının altından çıkar, şimdi bana doğruyu söyle, kim kırdı vazoyu


Başı bağlı olmak: 1 Evli ya da nişanlı olmak 2 Serbest, özgür olmayan, bir yere bağımlı olan”Nihayet oğlanın da başını bağladık


Başı boş bırakmak: Bir kimsenin üzerindeki denetimi ve gözetimi kaldırmak, kendi bildiğine bırakmak”Çocuk dediğin başı boş bırakılmaya gelmez


Başı darda kalmak (başı dara düşmek): Çok sıkıntılı, çaresiz bir durumda olmak; parasızlıktan dolayı güç bir durumda kalmak”Başı darda kalan insanlara yardım etmek insanlık borcudur



Başı derde girmek: Can sıkıcı, üzücü, istemediği bir duruma düşmek”Şu kendini bilmez adamla başım derde girsin istemiyorum



Başı dik gezmek: Utanılacak bir durumu olmadan, onurlu şekilde toplumda yer almak”Başı dik gezen insanları sevmemek elde değil



Başı dönmek: 1 Bir şey karşısında şaşırmak 2 Sıkıntı meydana getiren bir durum karşısında bunalmak 3 Dengesini yitirmek, gözleri kararmak; çevresi kararıyor, dönüyor, kayıyor duygusu içinde sarsılmak”Çabuk durdur arabayı, başım dönmeye başladı



Başı göğe ermek: Beklenmeyen, umulmayan bir mutluluğa, sevince ulaşmak”Üç kuruş zam yapıldı diye maaşına, başı göğe erdi sanıyor; bilmiyor ki enflasyon bir ay sonra alacak o zammı elinden



Başı kalabalık (olmak): Bir iş dolayısıyla yanında çok fazla kişi olmak”Kusura bakma, başım kalabalıktı bugün, seni arayamadım


Başına belâyı satın almak: Sıkıntı, üzüntü ve tedirginlik verici olduğunu sonradan anladığı bir işe kendi isteği ile girmiş bulunmak”Nereden girdim bu inşaat işine, durup dururken başıma belâyı satın aldım


Başına bir hâl gelmek: Büyük, içinden çıkılması zor güçlüklerle karşılaşmak; kötü duruma düşmek”Gece gitme, başına bir hâl gelir diye korkuyorum


Başına buyruk: Dilediğini izin almaksızın yapan, istediği gibi davranan”Sizin çocuk da amma başına buyruk bir çocuk olmuş


Başına çalmak: Bir şeyi sert, öfkeli ve kızgın bir davranış içinde vermek”Al da başına çal bu sapı kırık küreği



Başına çorap örmek: Bir kimseye, haberi olmadan, kötü duruma sokucu davranışta bulunmak, alt etmek için gizlice plân kurmak”Onun başına bir çorap örecekler diye korkuyorum

Başına çökmek: 1 İştahla sofraya oturmak 2 Bir işi çabuk bitirmek üzere oturup ele almak 3 Birini altına alıp dövmek”Birkaç kişi utanmadan zavallı adamın başına çöktüler



Başına devlet kuşu konmak: Ummadığı, beklemediği bir nimete ya da varlığa kavuşmak”Nasıl aldı bu köşkü? Başına devlet kuşu mu kondu dersin?”


Başına dolamak: İçinden çıkılması zor bir işi birine musallat etmek”Bu işi benim başıma dolayanlar, dilerim hiçbir zaman onmazlar!”


Başına iş açmak: Uğraştırıcı ve üzücü bir işin çıkmasına yol açmak”Bırak o bıçağı elinden, hiç yoktan başına iş açacaksın



Başında kavak yeli esmek: 1 Sorumluluk duygusundan uzak, zevk ve eğlence peşinde koşmak (genç için) 2 Gerçekleşmeyecek şeyler düşünerek vakit geçirmek”Bu çocuk da büyümedi bir türlü, hâlâ başında kavak yelleri esiyor


Başından atmak: 1 Gereksiz görülen bir bağlılığa, bir ilişkiye son vermemek; bir istekte bulunan kişiyi yanından uzaklaştırmak 2 Yapılması zor bir işi yapmaktan kendini kurtarmak ya da o işi bir başkasına yüklemek”Kısa zamanda o işi başından atmasını becerdi


Başından aşağı kaynar sular dökülmek: Çok kötü, üzücü, sıkıntı verici ya da utandırıcı bir olay karşısında vücudunu ter basmak, ürpermek”Babasını karşısında görünce başından aşağı kaynar sular döküldü


Başından büyük işlere girişmek (veya kalkışmak): Gücünün üstünde olan işleri yapmaya kalkışmak”Çekil lütfen, başından büyük işlere kalkışıp da kendini rezil etme bari


Başından korkmak: Hayatından kaygı duymak, cezalandırılmaktan korkmak”Düşman topraklarına girince başından korkmaya başladı


Başını ağrıtmak: 1 Gereksiz sözlerle birini bunaltmak 2 Bir iş için birini uğraştırmak, sıkmak”Yeter artık, bu iş için başımı ağrıtıp durma


Başını alıp gitmek: Nereye gideceğini bildirmeden, izin almadan gitmek”İçine düştüğü sıkıntıdan kurtulamayan adam başını alıp gitti
Başını bağlamak: Evlendirmek”Askerliği biten Ali`nin başını bağlamayı düşünen annesi kolları hemen sıvadı


Başını belâya sokmak: Bir kimseyi, zarar göreceği, kötü sonuçlarla karşılaşacağı bir işe sokmak”Oğlanın da başını belâya sokacaklar diye ödüm kopuyor


Başını bir yere bağlamak: Bir işe yerleştirmek, işsizlikten kurtarmak”Çok geçmeden oğlunun da başını bir yere bağlamayı becerdi


Başını boş bırakmak: Denetimsiz, yalnız ve serbest bırakmak”Bu çocuğun başını boş bırakma, yoksa başı belâya girecek


Başını derde sokmak: Sıkıcı, yorucu, üzücü bir işe girmek veya getirilmek”Tanımadığı adamlarla işe girişince başını derde soktu


Başını dinlemek: Sessiz, sakin bir ortama çekilmek; kalabalıktan ve gürültüden uzaklaşmak”Emekli olur olmaz başımı dinleyecek bir köşe arayacağım”


Başını ezmek: Birini hareket edemez, kötülük yapamaz ya da başını kaldırıp bir işi göremez duruma getirmek”Zalimlerin başını ezecek adamlara bugün ne kadar ihtiyaç var!”



Başını kaşımaya (kaşıyacak) vakti olmamak: Çok meşgul olmak, başka bir işi yapmaya hiç vakti olmamak”Bana yükleme o işi, çünkü başımı kaşıyacak vaktim yok


Başının çaresine bakmak: Kimsenin yardımı olmadan kendi işini kendi yapmak, kendini zor durumdan kurtarmak”Benden sana fayda yok, başının çaresine baksan iyi olacak



Başının derdine düşmek: Başka bir şeyle ilgilenemeyecek kadar sıkıntılı, üzücü ve tehlikeli bir duruma çare bulmaya çalışmak”Adamın bize aldıracağı yok, baksana başının derdine düşmüş

Başının etini yemek: Sürekli olarak, bıktırıncaya kadar, ısrarla birinden bir şey istemek; bu sebeple onu rahatsız edip üzmek”Tamam kızım, alacağız o oyuncağı, yeter başımın etini yediğin!”



Başını taştan taşa vurmak: Fırsatı kaçırdığı için çok pişman olmak, çaresiz kalarak kahırlanmak”Zamanında eve gidip hasta çocuğu doktora götürmediği için başını taştan taşa vuruyordu


Başını vermek: Bir ideal uğrunda kendini feda etmek, canını vermek”Yiğitler başını vermesiydi bu ülke düşmanlardan kurtulur muydu?”


Başını yemek: Bir kimsenin büyük zarar görmesine ya da ölmesine yol açmak”Ruhsuz herifler adamın başını yemek için yarışa giriştiler



Başı sıkışmak (sıkılmak): Herhangi bir güçlük karşısında kalmak, bunalmak”Onun görevi, başı sıkışan insanlara yardım etmektir


Başı tutmak: 1 Önde olmak 2 Gürültüden, üzüntüden ve çok konuşmadan başı ağrımak”Kesin artık şu dedikoduyu, yoksa başım tutacak!”


Baş koymak: Bir şey uğruna ölümü göze almak”Çekil önümden ben bu yola baş koydum


Baş köşe: Saygı duyulan, önder sayılan büyüklerin oturması için ayrılan yer”Baş köşeye oturmak onun her zaman hakkıdır


Baş sallamak: 1 Anlasa da anlamasa da karşısındakinin her sözünü uygun bulur görünmek”Her şeye baş sallayan insanlardan hiç hoşlanmam


Baş tacı etmek: Değer vermek, çok üstün tutmak, çok sevmek”Babalarını baş tacı ettiler, toz kondurmuyorlar adama



Baştan aşağı: Tamamıyla, hepsi, bütünüyle”Evi baştan aşağı boyadılar



Baştan kara gitmek: Sonunu düşünmeyerek, hatta sonucun kötü olduğunu bildiği hâlde hesapsız, batarcasına bir yol tutmak; felâkete doğru gitmek”Bu baştan kara gittiğin hayata artık bir son vermelisin


Baştan savma: Üstün körü, özen gösterilmeden, gelişi güzel”Yaptığın işin tamamen baştan savma olduğu ne kadar açık


Baş üstünde yeri var: “Sevgi, ilgi ve saygı ile karşılanıp ağırlanır” anlamında kullanılır”Durmasın gelsin, baş üstünde yeri var


Baş vermek: 1 İnandığı bir şey uğrunda ölmek, canını vermek 2 Belirmek, kimi bitkilerin başak tutmaya başlaması”Ektiğimiz buğdaylar baş vermeye başladı


Baş vurmak: 1 Müracaat etmek, bir işin yapılmasını bir kimse veya kuruluştan istemek 2 Bilgi edinmek üzere bir kaynağa bakmak, bir kimseye danışmak”Vakit geçirmeden ansiklopediye bakalım da öğrenelim


Baş yemek: 1 Sofrada en önemli yemek 2 Birinin ölümüne sebep olmak 3 Birinin herhangi bir işte güç durumda kalmasına yol açmak”Adamın başını sebepsiz yere yediler, şimdi çoluk çocuk aç kalacak


Battı balık yan gider: “İşlerin kötü gittiğine, düzelmeyeceğine, bu konuda da umut kalmadığına göre artık istenildiği gibi davranılabilir, ne olursa olsun” anlamında kullanılır”Aldırma, üzülme artık, battı balık yan gider


Bayrak açmak: 1 Bir dava yolunda toplanmaya çağırmak 2 Gönüllü asker toplamaya girişmek”Düşmana karşı yurdun dört bir yanında bayrak açan yurtseverler sonunda amaçlarına ulaştılar


Bayram etmek: Çok sevinmek”Oyuncakları görünce çocuklar bayram etti


Belâ aramak: Kavga çıkararak, önüne gelene çatarak ya da başka sebeplerle kendisi için tehlikeli bir durum oluşmasına yol açmak”Bırak sövmeyi, belâ mı arıyorsun başına?”


Belâsını bulmak: Kendi yol açtığı tehlikeli bir durumun içine düşmek, hak ettiği cezayı görmek”Adam nihayet belâsını buldu



Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #12
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



C HARFİYLE BAŞLAYAN DEYİMLER

Caka satmak: Çalım satmak, gösteriş yapmak”Caka satmayı bırak da işine bak
Cambul cumbul: Pek sulu, suyu bol (yemek için)”Yemek cambul cumbuldu ama lezzetli olmuştu

Cana can katmak: İnsanda yaşama sevincini artırmak; insana neşe, heves ve iç gücü vermek”Ah o cana can katan yaylaya bir daha çıkabilsem

Can alacak yer (nokta): Bir şeyin en önemli yeri, en temelli noktası”Meselenin can alıcı noktasına bir türlü ulaşamadık

Cana minnet (bilmek): İhtiyacı olduğu hâlde arayıp da bulamadığı şeylerden saymak”Yalnızca su mu? Canıma minnet, çabuk ver

Can atmak: Herhangi bir şeye sahip olmayı, ya da herhangi bir şeye erişmeyi çok istemek”Top oynamaya can atıyordu

Can borcunu ödemek: Ölmek”Beni korkutamazsın, bir can borcum var, onu da öder kurtulurum

Cana yakın: Sevimli, sokulgan, insana pek sıcak davranan”Ne cana yakın bir insanmış meğer

Can baş üstüne: İstenilen, arzu edilen şeyin büyük bir memnunlukla yapılacağını anlatır”Can baş üstüne efendim, kasabaya varınca onu hemen göreceğim
Can çekişmek: Ölmek üzere bulunmak”Yanına vardığımızda hayvan can çekişiyordu

Can damarı: Bir şeyin en önemli noktası, en mühim unsuru; bir şeyin yaşaması için en önemli araç”Babam evin can damarıdır

Can damarına basmak: Bir işin en önemli noktası üzerinde durmak, ya da bir şeyin en duyarlı noktasını açığa çıkarmak”Adamın en sonunda can damarına bastılar, zararı da kendileri gördüler

Can dayanmamak: Bir acı, üzüntü, sıkıntı ve istek karşısında direnme gücü kalmamak; dayanıklılığı yitirmek”Yıllarca uğraşıp didinip yaptığı ev bir anda kül oldu, buna can mı dayanırdı?”

Can düşmanı: Öldürmeyi bile düşünen, aşırı kin ve düşmanlık besleyen, dost olmayan”Can düşmanları etrafında cirit atıyorlardı

Can evi: 1 Yürek 2 En duyarlı bölge”Onları can evlerinden vurmaya yemin etti

Can evinden vurmak:
En etkileyici, en can alıcı yönden saldırmak; bir daha yaşama imkânı kalmayacak şekilde vurmak”Onları can evinden vurmalıyız ki bir daha bellerini doğrultamasınlar

Can havli ile: Ölüm korkusundan kaynaklanan güçlü bir tepkiyle (bir eylem yapmak)”Silâh sesini duyunca can havli ile yerinden fırladı

Canı burnuna gelmek: Bir şey yaparken çok zorluk çekmek, bunalmak”Kömürü taşıdım ama canım da burnuma geldi

Canı (gönlü) çekmek: Bir şeyi istemek, istek duymak, çok arzulamak”Şimdi o yeşil eriklerden olsa da yesek, öyle de canım çekti ki

Canı çıkmak: 1 Ölmek 2 Çok yorulmak 3 Çok yıpranmak”Onu razı edinceye kadar canım çıktı

Canı gitmek: Önem ve değer verdiği, beğendiği bir şeye zarar gelecek diye çok korkmak, kaygılanmak”Araba çizilecek diye canı gidiyor

Canına değmek: 1 Çok hoşlanmak, yararına yapılan işten ötürü çok sevinmek 2 Ruhu şad olmak”Büyükannenin canına değsin, ikramın bizi oldukça sevindirdi”

Canına kıymak:
1 İntihar etmek, kendini öldürmek 2 Acımadan öldürmek 3 Kendini yoracak, yıpratacak kadar iş görmek”Komşunun kızı canına kıymış

Canına okumak:
1 Bir kimseye büyük bir zarar vermek, kötülük etmek 2 İyi bir şeyi kötü hâle getirmek, heder etmek, harcamak”Yeni aldığım oyuncağın canına okudu bir günde

Canına tak demek: Sabrı kalmamak, bir sıkıntıya dayanamaz duruma gelmek”Canıma tak dedi artık, ya yaptıklarına son verirsin ya da burayı terkedersin!”

Canına yandığım (yandığımın):
Kimi zaman sevgi ve hayranlık, kimi zaman da kızgınlık ve öfke gibi duyguları anlatmak için kullanılır”Canına yandığımın adamı, bizi saatlerce bekletti bu soğukta

Canına yetmek: Bezmek, bıkmak, bir zorluğa dayanamayacak duruma gelmek”Canıma yetti artık bu işi yapmayacağım

Canından bezmek: Çektiği sıkıntılar yüzünden içinde olduğu hayatı artık istemeyecek bir duruma gelmek”Ne yapayım böyle hayatı, beni canımdan bezdirdi!”

Canını almak: Öldürmek”Allah canını alsın da kurtulalım senden!”

Canını bağışlamak: Öldürebileceği bir kişiyi öldürmekten vazgeçmek”Ona kıyamadı ve canını bağışladı

Canını dişine takmak: Büyük sıkıntıları, tehlikeleri göze alarak bir işi başarmaya çalışmak”Canını dişine takıp koca kayayı parçalamaya devam etti

Canını sokakta bulmak: Sağlığını koruması, kendini yıpratmaması ve tedbir alması gerektiğini anlatmak için kullanılır”Biraz soluk almama izin ver Ben canımı sokakta bulmadım

Canının içine sokacağı gelmek: Birine karşı büyük ölçüde sevgi duymak, birinden çok hoşlanmak”Öyle ki o yavrucağı canımın içine sokacağım geliyor!”

Canını vermek: 1 Hiçbir şey esirgememek 2 Bir şey uğrunda en değerli varlığını feda etmeye, hatta ölmeye hazır olmak 3 Bir şeye aşırı ölçüde düşkün olmak”Vatan uğruna kim can vermez ki?”

Canını yakmak: 1 Fizikî acı vermek 2 Bir kimseyi zarara ya da sıkıntıya sokmak; üzmek, kaygılandırmak”Lütfen canını yakma çocuğun

Canı tatlı: Acıya, üzüntüye ve sıkıntıya katlanmayan”Öyle de canı tatlı ki ne zaman bir şey taşınacak olsa bir bahane bulup ortadan kayboluyor

Canı tez: Sabırsız, beklemeye tahammülü olmayan, ivecen”Bekle de gör, ne canı tez adamsın sen öyle!”

Canı yanmak: 1 Fizikî bir acı duymak 2 Bir işte zarar görmek, manevî bir üzüntü duymak”Canını yakmadan ver o elindekini bana!”

Can kalmamak: Gücü, kuvveti kesilmek; bitkin bir duruma düşmek”Daha fazla yürüyemeyeceğim, can kalmadı bende, siz gidedurun

Can kaygısına düşmek: Her şeyi bırakıp, içine düştüğü tehlikeden varlığını kurtarma ve koruma çabasında olmak”Ortalık birbirine girip silâhlar patlamaya başlayınca can kaygısına düştü zavallı kadın

Can kulağıyla dinlemek: Kendini vererek, büyük bir dikkatle dinlemek”Babasının söylediklerini can kulağıyla dinlemeye başladı

Canla başla: Seve seve, her türlü zorluğa göğüs gererek, var gücüyle, hiçbir fedakârlıktan kaçınmayarak”Hepsi canla başla çalıştı

Canlı cenaze: Çok zayıf, güçsüz, zayıflıktan kemikleri çıkmış kimse”Adam canlı cenaze gibiydi

Canlı yayın: Kişilerin ses ve davranışlarını o anda ve doğrudan doğruya veren radyo ve televizyon yayını”Parti temsilcileri bu akşam televizyonda canlı yayında tartışacaklar

Can pazarı: Herkesin kendi canının kaygısına düştüğü ve kendi canını kurtarmaya çalıştığı tehlikeli bir durum, yer”Ortalık toz dumandı; haykırışlar, inlemeler ortalığı çınlatıyordu; insanlar can pazarının tam ortasındaydılar

Can sağlığı:
Esenlik, kişinin sağlıklı olması”Ne demeli canım kardeşim, inan bundan ötesi can sağlığı

Can sıkıntısı: Yapılacak iş ve bir şeyle oyalanma imkânı bulamamaktan duyulan tedirginlik, içine düşülen bunalım”Bütün gün evde oturuyor, can sıkıntısından ne yapacağımı bilemiyordum

Can vermek: 1 Ölmek 2 Ruha güç vermek, yaşar duruma getirmek 3 Bir şeyi çok ister olmak”Adam bir kurşunda can verdi

Can yakmak: 1 Üzmek, acı vermek 2 Zulmetmek, eziyet etmek 3 Bir kimseyi büyük zarar ve ziyana sokmak”Şu hareketlerinle canımı yakıyorsun

Can yoldaşı: Yalnızlıktan kurtulmak için birlikte yaşanılan kimse”Her insanın bir can yoldaşına ihtiyacı vardır

Cart curt etmek: Göz dağı vermek ya da övünmek amacıyla abartılı konuşmak”Karşımda cart curt edip durma

Cart kaba kâğıt: Yüksekten atan, yapamayacağı şeyleri yapar gibi konuşan, çalım satan kimselere karşı söylenen küçümseme ünlemi

Cebi delik: Parasız, cebinde para tutmasını bilmeyen”Daha ne kadar cebi delik dolaşacaksın

Cebini doldurmak: Karşılaştığı fırsatları değerlendirerek bol para kazanmak”Cebini doldurmaktan başka bir düşüncesi yok adamın

Cehennem azabı: 1 Çok büyük sıkıntı, eziyet 2 İman etmeyenlerin, kâfirlerin, günahkârların cehennemde çekecekleri ceza”Allah bizi cehennem azabından korusun

Cehennem olmak: Defolup gitmek”Çabuk cehennem ol yanımdan

Cemaziyülevvelini bilmek: Bir kimsenin herkesçe bilinmeyen, geçmişteki kötü bir yönünü veya kötü durumunu bilmek”Sakın güvenme ona, ben onun cemaziyülevvelini bilirim

Cendereye sokmak: Çok sıkıştırmak, manevî baskı altına almak”Adamı cendereye almayı iyi beceriyorsun

Cevabı yapıştırmak: Karşısındakinin, beklemediği, ters, güç duruma düşürücü bir cevap vermek”Öyle bir cevap yapıştırdı ki hasmı donakaldı

Ciğeri beş para etmemek: Değersiz, kendisine güvenilmez, korkak, aşağılık (bir kimse olmak)”Bırak, ondan söz etme bana, ciğeri beş para etmez adamlarla işim yok

Ciğerimin köşesi:
1 Çok sevdiğim 2 Sevgili evlâdım”O, hâlâ benim ciğerimin köşesidir

Ciğerini okumak: Karşısındakinin gizli düşüncelerini bilmek, aklından geçenleri anlamak”Bizimi düşünüyormuş? Ben onun ciğerini okurum; o kendinden başkasını düşünmez

Ciğerini sökmek: Bir kimseyi büyük ölçüde zarar ve ziyana uğratmak”Söyle ona, beni oraya getirtmesin, gelirsem ciğerini sökerim onun

Cin çarpmışa dönmek: Neye uğradığını anlayamayacak kadar kötü duruma düşmek”Bir tokatta cin çarpmışa döndürdü adamı

Cin fikirli: Zeki, çok kurnaz, her zaman kendi çıkarını kollayan, çok anlayışlı”Endişelenmeyin; o cin fikirli, o işin de üstesinden gelecektir

Cinler cirit (top) oynamak: Bir yerin ıssız, ürküntü verir olduğunu anlatmak için kullanılır

Cinleri başına toplamak: Öfkelenmek, kızmak, çok sinirlenmek”Zorla cinleri başıma topladınız

Curcunaya çevirmek (veya döndürmek): Bir yeri kargaşa, şamata, gürültü patırtı ile doldurup kimsenin ne dediğini anlamayacak hâle getirmek”Çocuklar bir dakikada ortalığı curcunaya çevirdiler

Cümbür cemaat: Topluca, hep birden”Halamlara cümbür cemaat gitmeye karar verdik

Cümle kapısı: Konak, saray gibi büyük binaların ana giriş kapısı”Devletin ileri gelenleri konağın cümle kapısı önünde toplandılar

Cüret etmek: Ataklık etmek, yüreklilikle davranmak”O, hemen herkesin yanında söz söylemeye cüret eden bir yapıya sahipti

Cürmü meşhut hâlinde yakalamak: Bir kimseyi suçu işlerken şahitlerle birlikte yakalamak




Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #13
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Ç HARFİYLE BAŞLAYAN DEYİMLER

Çaba göstermek: Bir işi başarmak için uğraşmak, kuvvet harcamak”Çaba göstermeden amacına ulaşamazsın


Çabalama kaptan ben gidemem: “Zorlamanın hiç faydası yok, ben bu işi yapacak güçte değilim; boşuna uğraşıyorsun, yapamam, gitmem,” anlamında kullanılır


Çağ açmak: Yeni bir gidişin, tutumun öncüsü olmak; evrensel bir gidişe yol açmak”İstanbul` un fethiyle yeni bir çağ açıldı


Çakar almaz: İşe yarar gibi görünse de aslında yararsız, bozuk olan”Çakar almaz bir tabancayla bizi korkutacağını sanmıştı


Çakı gibi: Canlı ve atik, çevik”Çakı gibi delikanlı olmuş


Çalımından geçilmemek: Çok kibirli, kurumlu olmak; büyüklük taslamak, gösteriş yapmak”Adamın çalımından geçilmiyor, ona laf anlatmak çok zor


Çalım satmak (caka satmak): Büyüklük taslamak, kurularak davranmak


Çalıp çırpmak: Eline ne geçerse (az ve çok) çalmak, bu yolla kazanç sağlamak”Yoksul kalınca çalıp çırpmaya başladı


Çam devirmek: Farkında olmadan karşısındakini kıracak ya da kötü bir sonuca yol açacak söz söylemek, davranışta bulunmak”Onun da çam devirmede üstüne yok hani


Çam yarması: İri gövdeli insan


Çanak tutmak (açmak): 1 Söz ve davranışlarıyla kavgaya, kargaşaya yol açmak 2 Dilenmek”Onun bu işe çanak tutmasına fırsat vermeyeceğim


Çanak yalayıcı: Dalkavuk, çıkarı için dalkavukluk eden”Çanak yalayıcılar gün geçtikçe artıyor


Çan çan etmek: Gerekli gereksiz sürekli konuşmak, yüksek sesle devamlı gevezelik etmek”Başımda ne çan çan edip duruyorsun, kes artık şu sesini


Çanına ot tıkamak: Bir daha sesini çıkaramayacak, kötülük edemeyecek bir duruma sokmak”Elbet sizin de çanınıza ot tıkayacağım gün gelecek


Çantada (torbada) keklik: “Ele geçirilmesi o kadar kesin ki elde edilmiş sayılır” anlamında kullanılır”Beni çantada keklik sanıyor ama yanılıyor


Çaptan düşmek: Önceleri iyi olan durumu sonradan bozulmuş olmak; çalışma gücü, verimi tükenmiş olmak”Adamın bir ayda çaptan düşeceğini sandılar


Çar çur etmek: Gereksiz, lüzumsuz yere harcayıp tüketmek”Paranı sakın çarçur edeyim deme


Çarıklı erkânıharp: Daha ziyade öğrenimi olmayan ama kafası çalışan, kurnaz ve uyanık köylüler için şaka yollu kullanılır


Çark etmek: Dönmek, geri dönmek”Birkaç adım sonra çark ediniz


Çarkına okumak: Bozmak, çalışamaz hâle getirmek, zarar vermek; birine büyük kötülük yapmak”Eline alır almaz saatin çarkına okudu


Çarşamba pazarı: Her şeyi açıkta olan, karmakarışık yer”Etrafı çarşamba pazarı gibi yapmış çocuklar


Çarşaf gibi: Dalgasız, dümdüz ve durgun”Deniz çarşaf gibiydi


Çat kapı: Aniden, beklenmedik bir anda”Oturuyorduk, çat kapı çıkageldiler


Çat pat: 1 Ara sıra 2 Yarım yamalak, biraz 3 Vakitli vakitsiz, uygunsuz zamanlarda”Çat pat okuması var diye mektubu ona uzattılar


Çayı görmeden paçaları sıvamak: Ham hayaller kurmak; henüz zamanı gelmediği

hâlde yapılacak bir iş, meydana gelebilecek bir olay için hazırlıklara girişmek”Durun bakalım hele, çayı görmeden paçaları sıvamayın, bir haber ulaşsın önce


Çehre züğürdü: Çirkin, suratsız, yüzü yakışıksız”Oğlanı çehre züğürdü bir kızla evlenmek zorunda bıraktılar


Çekeceği olmak: Çok acı çekeceği, sıkıntıya gireceği bir iş ya da durumla karşılaşacağı sezilir olmak”Öyle anlaşılıyor ki bu çavuştan çekeceğimiz var


Çekidüzen vermek: Karışıklığı, dağınıklığı, başıbozukluğu gidermek”Kendine bir çeki düzen vermelisin artık


Çekip çevirmek: Yönetmek, düzene sokmak, hâle yola koymak, çalışmasını sağlamak”Tek başıma bu işi çekip çeviremem ki!”


Çekip gitmek: Savuşmak, bırakıp gitmek, kimseye danışmadan ayrılmak”Aradığını bulamayınca çekip gitti


Çekirdekten yetişme: Bir işi küçük yaştan, çıraklıktan başlayarak öğrenme ve o işte ustalaşma”Ali, çekirdekten yetişmiş bir marangozdu


Çekişe çekişe pazarlık (etmek): Bir malı ucuza almak, ya da pahalıya satmak için titizce uzun süre yapılan pazarlık”Babam çok istediği atı alabilmek için, atın sahibiyle çekişe çekişe pazarlık etmeye başladı


Çelme takmak: 1 Ayağını bacağına geçirerek yıkmaya çalışmak 2 Bir işin gelişmesini engellemek veya bir kimsenin iyi yürüyen işini bozmak”Sakin sakin giden arkadaşını çelmek takarak yere düşürdü


Çene çalmak: Gevezelik ederek, çok konuşarak vakit geçirmek”Komşu kadınları çene çalmaya bayılırlar


Çenesi düşük: Geveze, çok konuşan, gereksiz şeyler söyleyen”Senin kadar çenesi düşük bir adam daha görmedim


Çenesi kuvvetli: Söylemekten yorulmayan, söylediği sözlerle kendisini dinletmesini bilen”İyi hatip, acaba çenesi kuvvetli hatip midir?”


Çene yarıştırmak: Karşılıklı gevezelik etmek, boş konuşmak”Sizinle çene yarıştırılmaz doğrusu


Çetele tutmak: Hesap tutmak amacı ile bir yere çizgiler çekmek”Ahmet amca, veresiye verdiği mallar için çetele tutmaktan usanmıştı


Çetin ceviz: 1 Kırılması zor, kabuğu sert ceviz cinsi 2 Yola getirilmesi, yenilmesi zor rakip; başarılması güç iş”Şimdi anlıyordu rakibinin ne deneli çetin ceviz olduğunu


Çevir kaz (ı) yanmasın: Karşısındakini kıracak bir söz söylediğini fark edip de çevirmeye kalkışanlara şaka yollu söylenir


Çıban başı: 1 Çıbanın patlamak üzere olan tepe noktası 2 Kötü sonuçların, uygunsuzlukların ana sebebi”Bu işte çıban başı mı olmak istersin?”


Çıfıt çarşısı: Türlü kötülüklerin, hile ve düzenlerin karmakarışık bir durumda bulunduğu yer”Daireyi çıfıt çarşısına çevirenler tek tek bulunmalıdır


Çığır açmak: Bir alanda yeni bir yol açmak; yeni bir tutum, izlenecek yöntem bulmak”Bilim adamları kanserle mücadelede çığır açmak için kolları sıvadılar


Çığırından çıkmak: Yoldan sapmak, doğru ve uygun gidişten ayrılmak, artık düzelemez hâle gelmek”İşler çığırından çıkmadan önlem almalıyız


Çıkar yol: Çare, en tutarlı çözüm yolu”Sınıf geçebilmek için tek çıkar yol ders çalışmaktır


Çıkış yapmak: Bir tartışma esnasında etkili söz ve sert davranışlarla düşüncelerini belirtmek”Ani bir çıkış yaparak herkesi şaşırttı


Çıkmaza girmek: Çözümlenemeyecek, içinden çıkılamayacak bir duruma düşmek”İşler, hiç ummadıkları bir anda çıkmaza girdi


Çıngar çıkarmak: Gürültü patırtı, karışıklık ve kavga çıkarmak”Çıngar çıkarmadan oturtun şu kadını


Çıt çıkarmamak: Çok sessiz olmak, hiç ses çıkarmamak, gürültü yapmamak”Çocuklar korkudan çıt çıkarmıyorlardı


Çiçeği burnunda: Çok taze, yeni koparılmış”Çiçeği burnunda bir haber getirmek için yarışa girdi muhabirler


Çifte kumrular: Birbirini çok seven ve birbirinden ayrılmayan kimseler”İşte çifte kumrular geliyorlar


Çiğlik etmek: İnsana yakışmayan; olgunluğa, yaşa uygun düşmeyen yersiz ve kaba davranışlarda bulunmak”Bir çiğlik edip de toplantıyı berbat edecek diye ödüm kopuyor


Çiğ süt etmiş olmak: Soysuz ve namussuz olmak”Bu yürek yakıcı işi yapmak için çiğ süt emmiş olmak gerek


Çiğ yemedim ki karnım ağrısın: “Herhangi bir suç işlemedim ki korku duyayım, işi eksik yapmadım ki olumsuz sonuçtan kaygılanayım” anlamında kullanılır


Çile çekmek: Üzüntü, eziyet, acı ve sıkıntı içinde yaşamak”Annen seni büyütünceye kadar ne çileler çekti biliyor musun?”


Çile çıkarmak: 1 Sıkıntılı bir işin veya durumun sona ermesini beklemek 2 Tasavvufta bir müridin belli bir eğitim safhasından geçmesi”Çile çıkarmayan mürit olgunlaşamaz


Çileden çıkmak: 1 Çok öfkelenmek, olan bitenler karşısında dayanıklılığı kalmayıp taşkınlık göstermek 2 Çile süresini bitirmek”Ben çileden çıkmadan çabuk terk edin burayı


Çil yavrusu gibi dağılmak: Toplu hâlde bulunan insanların her biri, herhangi bir sebeple bir yana dağılmak”Silâh sesini duyunca çil yavrusu gibi dağılmaya başladılar


Çirkefe taş atmak: Edepsiz, geçimsiz, kaba saba kimsenin tepkisine yol açacak davranışlarda bulunmak”Şu çirkefe taş atıp da başını belâya sokmadan gir içeri!”


Çivi kesmek: Çok üşümek, donmak”Çocuklar soğuktan çivi kesmişlerdi


Çizmeden yukarı çıkmak: Bilmediği, aklının kesmediği, yetkisinin dışında bir işe kalkışmak; haddini bilmemek”Kes artık, çizmeden yukarı çıkmaya başladın


Çocuk oyuncağı: Önem verilecek değerde olmayan, kolay iş”Dereyi geçmek mi? Çocuk oyuncağı benim için


Çocuk oyuncağı hâline getirmek: Bir işi sık sık değiştirip verilmesi gereken önemde ele almamak, küçümsenir duruma getirip değerinden düşürmek”Ne biçim adamlarsınız siz, bu güzel işi çocuk oyuncağı hâline getirdiniz!”


Çoğu gitti azı kaldı: İşin en güç, en önemli, en büyük kısmı bitti, kalanı önemsizdir”Ha gayret çocuklar, çoğu gitti azı kaldı


Çok görmek: 1 Esirgemek, bir kimseyi o şeye değer bulmamak 2 Bir kimsenin yaptığını, davranışını yadırgamak”Gel, çok görme bana bu işi


Çoluk çocuk elinde kalmak: Genç, tecrübesiz, çocuk denecek kişilerin yönetimi altında yaşar durumda olmak”Ülke çoluk çocuk elinde mi kalacak? Allah korusun!”


Çoluk çocuğa karışmak: Evlenip, çocukları dünyaya gelip, onlarla uğraşır olmak”Vay canına! Daha dünkü çocuktu, bugün çoluk çocuğa karışmış! Zaman ne çabuk da geçiyor


Çorap söküğü gibi gitmek: Başlayan bir işin birbirine bağlı diğer bölümlerinin kolaylıkla halledilmesi”Hele bir başla sen, bak nasıl çorap söküğü gibi gidecek iş


Çorbada tuzu bulunmak: Yapılan bir iş ya da hizmette az da olsa çabası, emeği bulunmak”Haydi durmayın, çorbada sizin de tuzunuz bulunsun!”


Çömlek hesabı: Güvenilmez, yanlış hesap”Senin yaptığın çömlek hesabı, bir muhasebeciye havale et işi


Çuval gibi: Kaba ve seyrek, bol ve ütüsüz”Pantolonun çuval gibi olmuş


Çürüğe çıkmak: 1 İşe yaramaz olduğu, sağlam olmadığı anlaşılarak bir yana atılmak 2 Sağlığı el vermediği için askerlik görevine alınmamak”Çürüğe çıkmak için can atanlar da yok değil bugün


Çürük tahtaya basmak: Tedbirsiz hareket edip, kötü sonuçlanacak bir işe girişmek”Allah kimseyi çürük tahtaya bastırmasın



Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #14
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



D HARFİYLE BAŞLAYAN DEYİMLER

Dağa kaldırmak: Herhangi bir sebepten ötürü birini zorla dağa veya ıssız bir yere götürüp orada alıkoymak”Eşkıyalar, karakol komutanının oğlunu dağa kaldırmışlar; ne istedikleri henüz belli değil


Dağarcığına atmak: Yeni bilgilerini, eski bilgilerine katmak; yeni bilgileri zihnine yerleştirmek”Öğrendiği her yeni bilgiyi dağarcığına atmayı ihmal etmedi

Dağdan gelip bağdakini kovmak: Daha sonradan geldiği bir yere ya da karıştığı bir işte eskiden beri bulunan bir kişinin yerini almaya çalışmak”Şu densize bak hele, dağdan gelip bağdakini kovuyor!”


Dağ doğura doğura fare doğurdu: Önemli gibi görünen şeylerden önemsiz bir sonuç çıkması durumunda söylenir

Dağlara düşmek: Sıkıntı, üzüntü sebebiyle insanlardan kaçıp ıssız yerlerde yaşar olmak”Annesinin ölümünden sonra dağlara düştü
Dağları devirmek: Çok büyük güçlüklerin altından kalkmak, ağır işleri başarmak”O, dağları devirir bir adamdır

Dalavere çevirmek: Yalan, dolan ve hile ile kötü bir iş yapmak; düzen kurarak gizlice başkasını aldatmak”Yine bir dalavere çevirmesin bu adam!”

Dal budak salmak: 1 Karmaşık biçimde yayılıp genişlemek 2 Soy ya da dostluk yönünden genişleyip yayılmak”Bu mesele daha fazla dal budak salmadan hemen halledilmeli


Daldan dala konmak: Çok sık, düşünce ya da konu değiştirmek”Daldan dala konmayı bırak da bir işe sarıl artık


Dalına basmak: Hiç hoşlanmadığı şeyleri yaparak birisini öfkelendirmek”Dalıma basıp da beni çileden çıkarma lütfen!”


Dallanıp budaklanmak: Genişleyip yayılmak, gittikçe büyüyerek karışık bir durum almak”İşi dallandırıp budaklandırmada üstüne yok hani!”

Damdan düşer gibi: Aniden, yersiz olarak (söz söylemek)”Damdan düşer gibi söz söyleyince ortalık birbirine girdi

Damgasını vurmak: Biri hakkında kötü bir yargıya varmak”Allah`tan korkmazsan ona hırsızlık damgasını vur da rezil olsun


Damokles`in kılıcı: Kişiyi korku ve baskı altında tutan büyük ceza tehdidi”Damokles`in kılıcı gibi başımda dikilip durma öyle!”

Dananın kuyruğu kopmak: Olay patlak vermek, beklenen ve korkulan sonucun gerçekleşmesi”Dananın kuyruğu bu gece kopacak, inşallah hayır demezler

Danışıklı dövüş: Şike; önceden aralarında bir anlaşma olduğu hâlde, sanki böyle bir anlaşma yokmuş gibi davranarak başkalarını aldatmak”Danışıklı dövüş insanların mertlik anlayışını tamamen öldürdü

Dara düşmek: 1 Paraca sıkıntıya uğramak 2 Sıkıntılı, tehlikeli bir durumla karşılaşmak”İyice dara düştük, geçinmekte güçlük çekiyoruz

Dara getirmek: Aceleye getirmek, gerektiği gibi zaman ayıramamak”Biraz erken kalkalım da dara getirmeden yapalım işi, güzel olsun
Dar boğaz: Sıkıntılar ve güçlükler içinde geçirilen, geçici kabul edilip sonunda ferahlık umulan durum”Evel Allah bu dar boğazı da aşacağız


Dar hayat: Sıkıntılar, güçlükler, zorluklar içinde sürdürülen hayat


Darda kalmak: 1 Zor duruma düşmek 2 Paraca sıkıntı çekmek”Öğretmeninin karşısında darda kalmak istemeyen Ahmet, ödevini yapmayı hiç ihmal etmezdi

Dar gelirli: Geçim sıkıntısı çeken, kazancı normal olarak geçimini sağlamaya yetmeyen”Dar gelirli ailelerin çocuklarının çoğu okulu yarıda bırakmak zorunda kalıyorlar


Darısı (dostlar) başına: “Kavuştuğum başarı ve mutluluğa tüm dostlarımın da kavuşmasını isterim” anlamında kullanılır


Dar kafalı: Anlayışı, kavrayışı az; yeniliklere açık olmayan”Dar kafalı insanlarla anlaşmak oldukça zordur


Davul çalmak: Bir şeyi herkesin duyabileceği biçimde ortalığa yaymak”Davul çalıp bizi elâleme rezil etti


Defe (tefe) koymak: Dedikodusunu yapmak, kınayan bir dille başkalarına anlatmak, alaya almak”Sakın söyleme, yoksa bizi defe koyarlar


Defterden silmek: İlişkisini kesmek, yok saymak, adını anmaz olmak, unutmak”Ali`yi defterden iyice sildim

Defteri dürülmek: 1 İşine son verilerek bir yerden uzaklaştırılmak 2 Ölmek ya da öldürülmek”Onun da defterini dürecekler yakında

Defteri kapamak: İlgiyi kesmek, uğraşmaz olmak, söz konusu işi yapmaz olmak “O defteri kapadık biz, artık soru sormayın


Deli divane olmak: Bir şeyi, bir kimseyi aşırı derecede sevmek, ona tutkun olmak”Delikanlı o kız için deli divane oluyordu


Deli fişek: Atak, delişmen, delice işler yapan, şımarık”Bırak artık şu deli fişek adamla arkadaşlık etmeyi


Deliksiz uyku: Hiç uyanmadan, çok rahat, uzun süre uyunulan uyku”Bu gece deliksiz bir uyku çekip yorgunluğumu atmak istiyorum

Demir atmak: 1 Çapasını denize atmak 2 Bir yerde uzun süre kalmak”Gemiler fırtına başlayınca koya girip demir attılar

Dem tutmak: Bir çalgıya, bir başka çalgı veya sesle eşlik etmek

Denizden çıkmış balığa dönmek: Yeni bir işe, ortama, duruma alışmakta zorluk çekmek”Eski işinden ayrılıp, yeni işine başlayınca denizden çıkmış balığa dönmüştü

Derdine düşmek: Yapılması gereken bir şeyi gerçekleştirmenin yollarını aramak”Sana ne ki o işin derdine düştün?”

Dert ortağı: 1 Aynı derdin, sıkıntının içinde bulunanlardan her biri 2 Bir kimsenin derdini paylaştığı, anlattığı yakın dostu”Onlar yıllar yılı birbirlerinin dert ortağı olarak yaşamışlardı


Destan olmak: Yaptığı (kötü) bir işten dolayı şöhreti yayılmak”Karısına bağırdı diye annesini kapıya attı, bütün civar köylere destan oldu


Devede kulak: Bütüne göre çok ufak bir parça”Onun yaptığı iş devede kulak kalır

Deve kini: Bitmeyen, geçmeyen, unutulmayan büyük kin”Tam anlamıyla bir deve kini besliyordu komşusuna karşı


Deveye hendek atlatmak: Birisine yapılması çok zor, hemen hemen yapamayacağı bir işi yaptırmaya çalışmak”Senin yaptığın deveye hendek atlatmak, bırak şu garibin yakasını


Devlet kuşu: Umulmadık, iyi talih; zenginlik, mutluluk getiren talih


Dışı eli (seni) yakar, içi beni: “Dıştan görünüşü, herkesi imrendirecek kadar güzel ama içyüzü elverişsiz, kötü, sahibini üzücü” anlamında kullanılır”Ah bir bilseler işin iç yüzünü, dışı eli yakar, içi beni

Diken üstünde oturmak: Bir yerde tedirginlik duymak, her an kalkmak durumunu belirtir olmak, huzursuz olmak”İnan, diken üstünde oturuyorum şurada

Dikine gitmek: İnatçılık etmek, bildiğini yapmaya çalışmak, kimsenin uyarısına kulak asmamak”Biraz daha dikine giderse başına büyük bir belâ gelecek bu çocuğun

Dikiş tutturamamak: Bir yerde, bir işte bir sebepten ötürü başarı sağlayamayıp uzun süre kalmamak”Bir şeyde dikiş tutturamadı, şimdi boşta gezip duruyor

Dikiz etmek: Bir yeri, olayı, birinin hareketlerini gizlice ve gözünü ayırmadan dikkatlice izlemek

Dilden dile dolaşmak: Her yerde, pek çok kimse tarafından bahis konusu olmak”Ata sözleri dilden dile dolaşarak günümüze kadar geldi

Dil dökmek: Kandırmak, inandırmak ya da yararlanmak için tatlı sözler söylemek”Peşine düşen çocuğu ne kadar dil döktüyse de evde kalmaya razı edemedi

Dil ebesi: Çok fazla ve esprili konuşan”Dil ebesi bir adam o, sen onunla başa çıkamazsın


Dile (dillere) düşmek: Hakkında dedikodu yapılmak”Allah kimseyi dile düşürmesin, kadıncağız sokağa çıkamaz oldu


Dile gelmek: 1 Konuşma yeteneği yokken konuşmak, dillenmek 2 Dile düşmek”Dile geldi dağlar, avuttu onu!”

Dile getirmek: 1 Bir meseleyi belirtmek, ortaya atmak, anlatmak, açıklamak 2 Birini konuşturmak”Hiç umulmadık bir anda konuyu dile getirdi, hepimizin anlamasını sağladı

Dile kolay: Söylenmesi kolay ama yapılması ortaya konması ya da katlanılması çok güç”Evet, dile kolay, haydi yap da görelim


Dili açılmak: Herhangi bir sebepten dolayı konuşamayan kimse, birden konuşmaya başlamış olmak”Dili açıldı çok şükür!”

Dili dolaşmak: Heyecan, korku ya da bir hastalık sebebiyle söyleyeceğini şaşırmak, karıştırmak, açık olarak ifade edememek”Babasını aniden karşısında görünce dili dolaştı, kekelemeye başladı

Dili dönmemek: 1 Bir sözü doğru ve düzgün söylemeyi becerememek, yanlışsız

konuşamamak 2 Amacını iyi anlatamamak”İnşaallah dilim dönmeden meseleyi anlatır da kurtulurum ondan

Dilinden kurtulamamak: Yaptığı bir kabahatten ötürü sürekli olarak, bir kimsenin sitem, eleştiri ve sataşmalarına uğramak”Ne yapmalıyım da dilinden kurtulmalıyım onun?”

Dilinde tüy bitmek: Sık sık söylemekten bıkmak, usanmak”Size söyleye söyleye dilimde tüy bitti

Diline dolamak: 1 Bir kimsenin dedikodusunu yapmak, kötü tarafını her yerde söylemek 2 Bir şeyi her fırsatta söyler olmak

Dilinin altında bir şey olmak: Bir kimsenin sözlerinden açıkça söylemediği bir şeyler olduğu anlaşılmak”Dilinin altında bir şey olduğunu biliyorum ama bir türlü söyletemiyorum

Dilinin ucuna gelmek: 1 Tam söyleyecekken vazgeçip söylememek 2 Hatırladığı şeyi söyleyecekken yine unutuvermek”Dilinin ucuna geldi ama utandığı için söyleyemedi

Dilini tutmak: Sonunu düşünerek gelişigüzel konuşmaktan sakınmak, ölçülü konuşmak, rast gele konuşmamak”Dilini tutmasını bilmeyenlerin başına neler geldiğini sana söylemediler mi?”

Dilini yutmak: Büyük bir korku, şaşkınlık ya da sevinç karşısında konuşamaz hâle gelmek”Korkudan neredeyse dilini yutacaktı

Dilin kemiği yok ya!: 1 Önceden söylediği sözü başka biçimlere sokarak inkâr etmek 2 İnsan konuşurken bazı hatalar yapabilir, doğru ve yanlış her şeyi söyleyebilir

Dili olsa da söylese: “Cansız nesneler, hayvanlar konuşabilseler, bazı olaylara tanıklık edebilseler ne iyi olurdu” anlamında kullanılır

Dili tutulmak: Herhangi bir sebepten ötürü söz söyleyemez duruma gelmek”Sevinçten dili tutuldu bizim kızın

Dili uzun: İncitici, kırıcı sözler söyleyen, saygısız kimse”O uzun dilini bana kestirmeden çek içeri!”

Dili varmamak: Bir sözü söylemeye gönlü razı olmamak”Sana git demeye dilim varır mı sanıyorsun?”

Dillerde dolaşmak: Her yerde kendisinden, ondan söz edilmek”Cephede gösterdiği yararlılıklardan sonra adı dillerde dolaşır oldu

Dillere destan olmak: Bir olay veya nitelik halk arasında yayılmak”Ona öyle bir oyun oynayacağım ki dillere destan olacak!”

Diline pelesenk etmek: Bir sözü her zaman, yerli yersiz tekrarlamak”Şey sözünü diline pelesenk etmişsin, her cümlenin başında kullanıyorsun

Dil uzatmak: Bir kimse veya bir şey için kötü söz söylemek”Ben öğretmenime dil uzattıracak adam değilim

Dil yarası: Acı, ağır ve kötü sözün gönülde bıraktığı kırgınlık”Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez demişler

Dimyat`a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak: Daha iyisini elde etmek uğruna çalışırken elindekilerini de yitirmek”Gel şu işten vazgeç, Dimyat`a pirince giderken evdeki bulgurdan da olma

Dinden imandan çıkmak: Çok sinirlenmek, öfkelenmek, kızgınlık duymak”İnsanı dinden imandan çıkarıyorsun, yapma şu hareketleri!”

Dinden imandan olmak: Dinî inancını yitirmek, mürtet olmak

Dini bir uğruna: Müslümanlık davası yoluna (iş yapmak)

Dini bütün: Dinin emirlerini eksiksiz yerine getirmeye çalışan, inancı sağlam olan, dinine çok bağlı”Her Müslüman dini bütün olmak zorundadır

Dipsiz kile boş ambar: Para, mal tutamayanın durumunu ya da verimsiz, sonuçsuz bir işi anlatmak için kullanılır”Memurların işi tam anlamıyla dipsiz kile boş ambar, sıfıra sıfır elde var sıfır

Dirlik düzenlik: Bir arada yaşayan, çalışan kimseler arasında iyi geçim, güven, sevgi ve anlaşma hâli”Bir aileye önce dirlik ve düzenlik gereklidir

Dirsek çevirmek: Daha önce birlikte iş yaptığı, anlaştığı kimseden, artık ihtiyaç duymadığı için yüz çevirmek; bir kimseyi kendinden uzaklaştıracak davranışlarda bulunmak”Onun da dirsek çevireceğini hiç beklemezdim

Dirsek çürütmek: Okumak, öğrenim görmek için uzun yıllar çalışmak”Desene boşuna dirsek çürütmüşsün

Diş bilemek: Öç almak, kötülük yapmak için fırsat kollamak; öfkesini gösterir durum almak”Bana diş bilediği bakışlarından belli

Dişe dokunur: Hatırı sayılır, işe yarar, belirtilmeye değer, önemli”Dişe dokunur bir iş yapmışsın, aferin çocuğum

Diş geçirememek: Etkisiz kalmak, güç yetirememek, hükmünü yürütüp sözünü dinletememek”Bir çocuğa diş geçiremiyorsun, ne biçim annesin sen!”


Diş gıcırdatmak: Kızgınlığını, öfkesini kimi davranışlarıyla belli etmek”Dediğini yaptıramayınca dişlerini gıcırdatmaya başladı

Diş göstermek: Güçlü olduğunu, kendine güvendiğini, saldırabileceğini davranışlarıyla belli etmek; tehdit etmek”Biraz diş göstersen hemen yola geleceklerdir

Dişinden tırnağından artırmak: Yiyeceğinden, içeceğinden vb ihtiyaçlarından keserek zorla biriktirmek”Seni, dişimden tırnağımdan artırdığım parayla okuttum!”

Dişine göre: Yapabileceği, gücünün yeteceği, becerebileceği, uygun bir durumda”Tam da dişime göre, onu yenebilirim



Alıntı Yaparak Cevapla

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü

Eski 01-19-2011   #15
Şengül Şirin
Varsayılan

Cevap : Açıklamalı Deyimler Sözlüğü



Dişini sıkmak: Darlığa, sıkıntıya dayanmak; her türlü zorluğa katlanmak”Biraz daha dişini sıkmalısın, inşallah yakında rahata kavuşacağız

Dişini tırnağına takmak: Çok büyük zorluklara, sıkıntılara, darlıklara katlanarak bütün gücünü kullanıp çalışmak”Biz bu evi dişimizi tırnağımıza takarak yaptık, yıkmalarına izin vermeyeceğim!”

Diş kirası: 1 Eskiden sarayda ya da konaklarda zenginlerin iftara çağırdıkları yoksullara verdikleri armağan veya para 2 Harcadığı emek dışında bir kimsenin fazladan sağladığı çıkar

Dişinin kovuğuna bile gitmemek: Çok az gelmek (yiyecekler için)”Açlıktan kırılıyorduk, önümüzdeki yiyecekler dişimizin kovuğuna bile gitmeyecek kadardı

Diz boyu: Dize kadar (yükseklik veya alçaklık için)”Çukuru diz boyu kazmışlardı

Diz çökmek: 1 Dizini yere koyarak oturmak 2 Teslim olmak”Düşman askerleri önümüzde diz çökmüşlerdi

Dize gelmek: Teslim olmak, boyun eğmek, yenilmek, güçlünün buyruğunu kabullenmek”Bizim kitabımızda dize gelmek yoktur!”

Dize getirmek: Kendisine karşı geleni alt ederek buyruğunu dinler duruma getirmek, boyun eğdirmek”İki saatte düşmanı dize getirebiliriz

Dizgini (dizginleri) ele almak: Yönetimi ele geçirmek, işi kendisi yönetmeye başlamak”Dizginleri ele almazsak fabrika kargaşa içinde boğulup kalacak, üretim yapılamayacak

Dizginleri salıvermek: Başıboş bırakmak, sıkı tuttuğu yönetimi gevşetmek”Yönetim, dizginleri salıverince insanlar rahat bir nefes aldılar

Dizini dövmek: Çok pişman olmak”Çocuklarını küçük yaşta eğitmezsen sonradan dizini döversin


Dizinin (dizlerinin) bağı çözülmek: Korkudan, heyecandan, yorgunluktan ayakta duramayacak hâle gelmek”Yokuşu çıktım ama dizlerimin de bağı çözüldü

Dizlerine kapanmak: Yalvarmak, kendini küçük düşürecek kadar çok yalvarmak, başını dizlerinin üzerine koymak”Göreceksin, günün birinde dizlerine kapanacak babasının

Dobra dobra söylemek: Hiçbir şeyden çekinmeden, sözü eğip bükmeden, dosdoğru, açık açık konuşmak”Dobra dobra konuşan insanları severim

Doğmamış çocuğa don biçmek: Henüz ele geçmemiş bir şey, gerçekleşmesi kesin olarak bilinmeyen bir durum için hazırlık yapmak

Dokuz doğurmak: 1 Bir işi güçlükle ve sıkıntı içinde sonuca ulaştırmak 2 Merakla, heyecanla, sabırsızlıkla, sıkıntı çekerek beklemek”İşe geç kalmıştı, yeni araba gelinceye kadar dokuz doğurdu


Dokuz köyden kovulmuş: Geçimsizliği, hatalı davranışları yüzünden birçok yerden atılmış kimse


Dolap çevirmek: Hile, düzen ve dalavere ile iş yapmak”Yine ne dolap çeviriyor acaba?”


Dolma yutmak: Kanıp aldanmak”Ona dolma yutturacağını hiç sanmam!”

Dolu dizgin: 1 Son hızla (süvari ve at arabası için) 2 Önüne geçilemeyecek biçimde, çok fazla olarak”Kinlerimizi dolu dizgin salıverdik düşmanın üstüne
Doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı: İçinden çıkılamayan güç bir durum karşısında söylenir “Her yolu denedim, çözüm yolu bulamadım” anlamına gelir

Domuzdan kıl çekmek: Sevilmeyen, eli sıkı olan, cimri bir kimseden bir şey alabilmek”Domuzdan bir kıl koparmak kârdır

Don gömlek: Çıplak, üzerinde sadece don ve gömlek var denilecek kadar soyunmuş hâlde”Adamı, don gömlek kalacak kadar soydular


Dostlar alışverişte görsün: Gösteriş olsun; amaç iş yapıyor görünmek, iş yapmak değil”Güya çalışıyor, dostlar alışverişte görsün!”


Dökülüp saçılmak: 1 Bir şey uğruna fazla para harcamak, masraf etmek 2 Soyunmak, çok açık giyinmek”Düğün yapıyorum diye sakın dökülüp saçılma, yoksa kendini toplayamazsın


Dört ayak üstüne düşmek: Tehlikeli bir durumdan hiç zarar görmeden kurtulmak”Nasıl oluyor da, bu adam hep dört ayak üstüne düşüyor?”


Dört başı mamur: Her yanı bakımlı, elverişli, güzel, tam istenildiği gibi”Alırsam dört başı mamur bir ev alacağım


Dört dönmek: Bir işi yapmak için korku, heyecan, telâş, şaşkınlık içinde sağa sola koşmak, çare aramak”Kadıncağız haberi alır almaz odanın içinde dört dönmeye başladı


Dört elle sarılmak: Yapacağı işe büyük bir önem verip özen göstererek girişmek”Başarılı olmak mı istiyorsun, dört elle sarıl işine!”


Dört gözle beklemek: Özleyerek, çok isteyerek, büyük bir sabırsızlıkla beklemek”Annemin yolunu dört gözle beklemeye başladım


Dudak bükmek: Umursamamak, beğenmemek, küçümsemek”Yeni alınan elbiseye şöyle bir dudak büküp geçti


Dudak ısırmak: Hayret etmek, şaşırmak”Beni karşısında görünce dudağını ısıracak eminim


Dudak ısırtmak: 1 Hayran bırakmak 2 Şaşkınlığa, hayrete düşürmek”Yazdığı son kitabıyla dudak ısırttı herkese


Duman attırmak: Geride bırakmak, zor duruma düşürmek, birini yıldırmak”Silâhını çeken komutan etrafa duman attırmaya başladı


Duman etmek: Bozmak, ortalığı dağıtmak, yok etmek; yenmek, birine karşı başarı sağlamak”Askerler ortalığı toz duman ettiler

Dumanı üstünde: 1 Çok taze (sebze ve meyve için) 2 Çok yeni, üzerinden zaman geçmemiş”Şu elmalara bak, daha dumanı üstünde bunların

Duman olmak: 1 Ortadan kaybolmak 2 Durumu, düzeni, işi bozulmak Kötü olmak”Çabuk duman ol buradan, gözüm görmesin seni!”

Durduğu yerde: 1 Hiç gereği yokken 2 Kolaylıkla, hiç emek ve çaba harcamadan”Adam durduğu yerde para kazanıyor, anlamadım bu işi!”

Durup dinlenmeden: Sürekli olarak, ara vermeden, arka arkaya”Yıllar yılı durup dinlenmeden çalıştım sizin için


Durup dururken: 1 Birden bire, ansızın 2 Hiç gereği veya sebebi yokken”Durup dururken bir tokat attı arkadaşına

Dut yemiş bülbüle dönmek: Susmak; konuşkanlığını, sevincini, neşesini yitirmek; sesi çıkmaz olmak”Onu dut yemiş bülbüle döndürmezsem bana da Hasan demesinler!”

Düğüm noktası: Bir meselenin sonuçlandırılması için çözülmesi, açıklığa kavuşturulması gereken en güç yanı”Biz işin daha düğüm noktasını tespit etmiş değiliz ki!”


Düğün bayram etmek: Çok sevinç duymak, topluca neşeli bir duruma kavuşmak”Ağabeyim savaştan sağ salim dönünce ailece bayram ettik

Düğün evi gibi: Çok kalabalık ve telâşlı görülen yer”Hayrola, dün akşam sizin sokak düğün evi gibiymiş!”


Dümen çevirmek: Düzen kurup, hileli iş yapmak”Yine ne dümen çeviriyorsunuz siz?”


Dümen kırmak: Yön değiştirmek


Dümen suyunda gitmek: Birine bağımlı olmak, birinin tuttuğu yolu izlemek, hemen her şeyde ona uyarak onun istediğini yapmak”Başkasının dümen suyundan gidenler kişiliklerini bulamazlar


Dünkü çocuk: Deneyimi az, toy acemi”Dünkü çocukların aklına ihtiyacım yok benim

Dünya başına yıkılmak: Dara düşmek, felâkete uğramak, umutlarını yitirmek, çok üzülüp acı çekmek”Trafik kazasında kocasını ve iki çocuğunu kaybeden kadının dünyası başına yıkılmıştı


Dünya bir araya gelse: “Bütün insanlar engel olmaya kalksa bile, asla, hiçbir zaman, kim ne derse desin” anlamında, yine bildiğini yapma durumu için kullanılır”Dünya bir araya gelse de ben o adamla barışmam


Dünyadan elini eteğini çekmek: Bir kenara çekilip toplum ile ilişkisini kesmek, toplumun yaşayışına karışmaz olmak, daha çok ibadetle meşgul olmak ve dünya işleriyle ilgilenmez olmak”Bizim komşu her nedense dünyadan elini eteğini çekti, görünmez oldu sanki


Dünyadan haberi olmamak: Çevresinden, çağından ve çağının getirdiklerinden, zamanında yaşanan hayattan haberli olmamak”Sen dünyadan haberi olmayan bir adamsın, ne anlarsın bu işten, lütfen karışma!”


Dünya gözü ile: Ölmeden önce, yaşarken”Dünya gözü ile Almanya`daki kardeşimi bir daha görsem


Dünyalar onun olmak: Oldukça çok sevinmek”Babası istediği oyuncağı getirince dünyalar onun oldu sanki


Dünyanın kaç bucak olduğunu anlamak: Dünyada insanın başına neler gelebileceğini öğrenmek, zorluklarla karşılaşmak, tecrübe kazanmak”Elbet sen de bir gün dünyanın kaç bucak olduğunu anlayacaksın

Dünyanın öbür ucu: Çok uzak yer”Ali de dünyanın öbür ucunda oturuyor

Dünya yıkılsa umurunda değil: Hiçbir şeyle ilgilenmemek, umursuz olmak, sorumluluk duymamak”Sakın `dünya yıkılsa umurumda değil` deme bana

Dünyayı toz pembe görmek: İyimser olmak, üzücü durumlara bile iyi gözle bakmak”Bırak artık şu dünyayı toz pembe görmeyi, aç gözlerini!”

Düşe kalka: 1 İşi kimi zaman iyi, kimi zaman kötü olarak güçlükle, uğraşa uğraşa (yapmak) 2 Biriyle yakın ilişki kurarak”Sokak serserileriyle düşe kalka iyice bozuldu, sapıttı

Düşeş atmak: Umulmadık bir başarı kazanmak”Düşeş attı bizim oğlan, şimdi yanına da yaklaştırmaz kimseyi


Düşman çatlatmak: Nisbet yapmak, iyi durum ve başarılarıyla düşmanı kızdırmak ve kıskandırmak”Düşman çatlatmakta da üstüne yok senin!”

Düşman kesilmek: Düşman olmak, düşman gibi görünüp tavır almak”Yalnız benim değil, bütün ailenin düşmanı kesilmişti


Düşünüp taşınmak: Bir meseleyi enine boyuna tartmak, konuyu bütün yönleriyle incelemek, iyice düşünüp ona göre davranmak”Acele etme, düşünüp taşın öyle karar ver


Düşüp kalkmak: 1 Yakın arkadaşlık etmek 2 Yasa ve gelenek dışı kadın ve erkekle birlikte yaşamak veya sık sık bir araya gelmek”Seni bu hâle getirenler düşüp kalktığın arkadaşlarındır Hâlâ anlamadın mı?”


Düttürü Leylâ: Gülünç, tuhaf, daracık ve kısacık giyinmiş kadın”Sana hiç yakışmamış, düttürü Leylâ gibi olmuşsun



Alıntı Yaparak Cevapla
 
Üye olmanıza kesinlikle gerek yok !

Konuya yorum yazmak için sadece buraya tıklayınız.

Bu sitede 1 günde 10.000 kişiye sesinizi duyurma fırsatınız var.

IP adresleri kayıt altında tutulmaktadır. Aşağılama, hakaret, küfür vb. kötü içerikli mesaj yazan şahıslar IP adreslerinden tespit edilerek haklarında suç duyurusunda bulunulabilir.

« Önceki Konu   |   Sonraki Konu »
Konu Araçları Bu Konuda Ara
Bu Konuda Ara:

Gelişmiş Arama
Görünüm Modları


sorsorgula.com
Powered by vBulletin®
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
FrmSinsi.net hakkında yapılacak tüm şikayetlerde ilgili adresimizle iletişime geçilmesi halinde kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde gereken işlemler yapılacaktır. İletişime geçmek için buraya tıklayınız.